دکتر مجتبائی، در آذرماه 1306 در تهران ولادت یافت.
تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در فراهان، اراک و تهران گذراند. او ـ که اهل مطالعه و پژوهش بود ـ اولین اثر قلمی خود را در هفته نامه علم و زندگی به چاپ رساند و با آن مجله، به همکاری پرداخت. وی، در رشته زبان و ادبیات انگلیسی به تحصیل در دانشگاه تهران پرداخت و در سال 1332، از دانشکده ادبیات دانشگاه تهران و دانشسرای عالی دانشنامه کارشناسی گرفت، و از آن سال تا 1338، در دبیرستان های اراک و تهران و دانشسرای عالی، به تدریس ادبیات و زبان های خارجی اشتغال داشت. در 1339، از طرف وزارت فرهنگ برای آشنائی با روش های جدید تألیف کتاب های درسی، به خارج از کشور اعزام شد و پس از یک دوره مطالعه و تحقیق در این زمینه در آمریکا، به کشور بازگشت و مأمور تهیه و تدوین کتاب های درسی در ادبیات برای دبیرستان ها شد.
از 1341 تا 1344، به وابستگی فرهنگی ایران در پاکستان و مدیریت خانههای فرهنگی ایران در شهر لاهور منصوب شد. در پائیز 1344، به دعوت دانشگاه هاروارد به آمریکا سفر کرد و تا سال 1350 در آن دانشگاه به تحصیل در فرهنگ و تاریخ ادیان و زبان های باستانی ایران و هند اشتغال داشت، و به اخذ دانشنامه کارشناسی ارشد در تاریخ تطبیقی ادیان و دکتری در تاریخ ادیان و فلسفههای ایران و هند نائل گردید. در 1350 به ایران بازگشت و در گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، به تدریس حکمت شرق مشغول بود.
سال بعد، به دانشکده الهیات و معارف اسلامی انتقال یافت و در گروه ادیان و عرفان تطبیقی، به خدمت پرداخت. از 1353 تا پائیز 1356، به رایزنی فرهنگی ایران در هند مأمور شد. پس از پایان مأموریت و بازگشت به کشور، همچنان در دانشکده الهیات و معارف اسلامی به تدریس ادامه داد و چندین دوره مدیریت گروه ادیان و عرفان آن دانشکده را برعهده داشت.
این استاد گرانمایه، در طول دوران خدمات فرهنگی خود نزدیک به 200 عنوان کتاب و مقاله، شعر و نقد کتاب، به صورت تألیف، ترجمه و تصحیح، به زبان های فارسی و انگلیسی، در ایران و خارج از ایران منتشر کرده است.