مصاحبه با دکتر علی اصغر خدادوست

ـ بهترین کاری که می توانید در مورد آن صحبت کنید چیست؟
ـ بهترین کار اگر از لحاظ علمی باشد که در چندین جنبه [بوده]. یکی اینکه وقتی رزیدنت بودم، یک برنامه داشتم، دو هزار بچه ای را که تازه به دنیا آمده بودند، در بیست و چهار ساعت اول زندگیشان معاینه کردم و از چشمشان عکسبرداری کردم و بیماریهای مختلف عفونی و مادرزادی را در نوزادان پیدا کردم. دومین چیزی که خیلی  اساسی بود این بود که نقش چیزی ر ا که به آن  basement membrane می گویند: چسبندگی طبقه پوشش قرنیه را برای اولین دفعه در دنیا توجیه کردم که چه عاملی باعث چسبندگی اینها می شود و خود آن پایه ای شد برای اینکه بیماریهای مختلف سطح قرنیه را توجیه کنم. قسمت سوم بیشتر روی پیوند قرنیه بود که در حدود سی و [چند] سال پیش که تحقیق می کردم، چیزهایی پیدا کردم که خود به خود مصدری  شد برای تشخیص پدیده وازدگی پیوند. چون آن تقریباً مدل کار شد و هنوز کسی نتوانسته که آن تئوری را تغییر بدهد در تمام تکست بوک ها هست. [البته] به آن اسم هم شناخته شده و هر کجای دنیا بروید، آن را می شناسید. کاری که الان من دارم انجام می دهم، کار جالبی است، ولی هنوز به انتها نرسیده و آن روی قسمت پاتولوژی است. آن چیزی که شما در آزمایشگاه می بینید به اسم هیستالوژی، می-آیند یک برش از یک نسل می گیرند و زیر میکروسکوب امتحانش می کنند، بعد آن را تعبیر می کنند که در آن نسل چه گذشته. مثل میدان جنگ می ماند که کسی یک عکسی از آن می گیرد و بعد می نشیند تعبیر می کند که چه کسی دارد چه کار می کند. من دنبال برنامه ای هستم که از این صحنه جنگ فیلمبرداری کنم، یعنی از فعالیت سلولها در حین کار فیلمبرداری می کنم. در حال حاضر حدود پانزده سال شبانه روز روی آن کار می کنم و انشاءا... امیدوارم تا عمر باقی است، بتوانم به نتیجه نهایی برسم. 
ـ این مجموعه تئوریها و [ناتمام]. 
ـ این قسمتهای اساسی کاری هست که دارم انجام می دهم. البته جنب آن روی چیزهای خیلی زیادی کار کردم. چیزی که برای من مهم است، این است که رئیس بخش چشم پزشکی دانشگاه هاپکینز - که بهترین چشم پزشک های دنیا از زیر دستش بیرون آمده اندـ در اولین صفحه خاطراتش که از طرف آکادمی چشم پزشکی آمریکا منتشر شده، نوشته است که علی اصغر خدادوست بهترین رزیدنتی است که در تمام عمرم تربیت کردم و این [بیانی] بود که برای من خیلی جالب بود و این خود به خود حسادت [تعدادی] از آمریکایی ها را برانگیخت، به خاطر اینکه بنده به عنوان یک اجنبی (از دیدگاه آنها) آنجا آمدم و بهترین شدم. 
ـ باعث کمال افتخار ما شدید. 
ـ یک زمانی هم رئیس بخش چشم پزشکی دانشگاه یل(yale)، در مجله ای نوشته بود که فلانی بهترین جراح پیوند قرنیه در دنیاست. البته نطر لطفشان است، بنده خودم را همچنین نمیدانم. ولی خوب من به عنوان یک نفر ایرانی، درست همان احساسی را دارم که برنده یک مسابقه المپیک بین المللی آن بالا می ایستد و سرود ملی [کشورش] را می شنود و پرچم [کشورش] به اهتراز درمی آید و حضار هم واقعاً آن افتخار را نه متعلق به خودشان [بلکه] متعلق به مملکت خودشان می دانند. 
ـ دقیقاً همینطور است. آقای دکتر از تئوریها و شیوه های درمانی شما هم دیگران استفاده می کنند؟ 
ـ بله. 
ـ در کجاها از آن استفاده می کنند؟ 
ـ از کارهایی که من روی پیوند قرنیه کردم، در تمام دنیا استفاده می شود. از کارهایی که در مورد نقش چسبندگی ابتیلیوم یا نقش پوشش قرنیه هست، در تمام دنیا استفاده می شود. توجه می کنید؟ کمتر رزیدنتی در چشم پزشکی می توانید در دنیا پیدا کنید که اسم مرا نشنیده باشد، به خاطر همان کارهای اساسی که انجام شده. البته به نظر من کار خیلی بزرگی در دنیا نیست، ولی خوب به غلط انداز ما جزو خلق ا... جلو رفتیم. 
ـ بله. می گویند طرف هر چه بارش بیشتر است، سرش پایین تر است. 
ـ خواهش می کنم. نه من خودم اینجوری احساس می کنم، قلباً احساس می کنم. 
ـ در هر صورت آنقدر ارزش داشته که همه به همین شیوه عمل بکنند. آقای دکتر از تألیفاتتان بفرمایید، از کارهایی که به صورت مکتوب عرضه شده. 
ـ عرض به حضور شما که تعداد دقیق تألیفات را نمی دانم، ولی تعداد زیادی مقاله هست که در مجله های مشهوری چاپ شده و در کتابخانه ها هست. در تمام [این] مقاله ها در حدود نود درصد کار من، کارهای اولیه و ابداعی بوده است، یعنی چیزی نبوده که بیایم کار دیگری را تکرار کنم. همان کارهای اولیه بوده و هیچوقت من دنبال تکرار طرح دیگران نبودم. 
تعدادی از فصل های کتاب های مختلف در رشته های مختلف بوده که اینها هم به چاپ رسیده و در کتابخانه ها هست. ولی اینقدر که من به آزمایشگاه علاقه دارم، کمتر به نوشتن علاقه دارم. فکر می کنم در حدود سی تا سی و پنج مقاله منتشر شده باشد و در حدود پنج، شش تا فصل کتاب نوشته شده باشد، از این قبیل.

شماره ردیف مصاحبه: 270

مصاحبه کننده: شفیقه نیک نفس