شاید بسیاری از نابینایان و کم بینایان کشور از وجود بخش ویژه نابینایان و کم بینایان کتابخانه ملی بی‌اطلاع باشند؛ کتابخانه‌ای که با حدود ۹ هزار کتاب گویا و یک هزار و ۵۰۰ جلد کتاب بریل به این قشر از جامعه خدمات ارائه می‌کند.
این کتاب‌ها در کتابخانه ملی ایران که در بزرگراه حقانی تهران واقع شده با موضوعات مختلف فرهنگی، مذهبی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برای استفاده نابینایان و کم بینایان وجود دارد.
در ایران مراکزی نظیر نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و کتابخانه ملی ایران خدماتی را به این افراد ارایه می‌کنند هرچند این کار همواره با مشکلات خاصی روبرو بوده است.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد وکتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، مدیرکل اطلاع رسانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی در گفت‌و‌گو با ایرنا اظهار داشت: بخش نابینایان این کتابخانه با حدود پنج هزار کتاب گویا از سال ۱۳۸۵ راه اندازی و به تدریج کامل و دارای منابع شده است.
رضا شهرابی هدف از راه اندازی این بخش ازکتابخانه را ارائه خدمات به قشر نابینا و کم بینا و تهیه مجموعه‌ای از منابع مطالعاتی و تحقیقاتی آن‌ها عنوان کرده و می‌افزاید: علاوه بر حدود ۹ هزار کتاب گویای موجود در این بخش، منابع دیگری نظیر پایان نامه و طرح‌های پژوهشی که فایل آن‌ها به صورت الکترونیکی آماده شده در اختیار این افراد قرار می‌گیرد.
وی با بیان اینکه چهار کامپیو‌تر در این بخش به نرم افزارهای تبدیل کننده خط به صوت مجهز است، ادامه می‌دهد: علاقه مندان می‌توانند با عضویت به صورت رایگان و بدون در نظر داشتن مدرک تحصیلی از منابع این بخش از کتابخانه ملی بهره برداری کنند.
به گفته شهرابی، کتاب‌های گویا موجود در این بخش شامل کتابهای لاتین هم هست که تعداد آن‌ها حدود هزار عنوان است.

راه اندازی وبسایت نابینایان به زودی

شهرابی با بیان اینکه طرح راه اندازی وبسایت نابینایان بر اساس استانداردهای تولید محتوای نرم افزار در دستور کار است، اضافه می‌کند: اکنون در حال بارگذاری محتوای این وبسایت هستیم تا پس از پایان کار، به صورت رسمی از آن رونمایی شود.
وی با بیان اینکه اعضای کتابخانه ملی می‌توانند از حدود ۱۷۰ هزار عنوان پایان نامه موجود در این مکان برای انجام کارهای تحقیقاتی و پژوهشی بهره برداری کنند، ادامه می‌دهد: تاکنون استفاده از این منابع برای نابینایان و کم بینایان مقدور نبود اما دانشجویان و تحصیلکردگان این قشر هم به زودی قادر خواهند بود، از این امکانات برخوردار باشند.
شهرابی می‌گوید: در حال تهیه زیرساختی هستیم که این افراد بتوانند در تالارهای رقمی با استفاده از نرم افزار «جاز» محتوای این منابع را به صورت شنیداری استفاده کنند هرچند حدود ۷۰ هزار پایان نامه به دلیل در اختیار داشتن فایل‌های ورد و پی دی اف آن‌ها قابل استفاده برای این افراد است.

جمع آوری کتاب‌های گویای تولید شده در کشور

مدیرکل اطلاع رسانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی با بیان اینکه از ابتدای سال کار گرد آوری کتاب‌های گویا در کتابخانه ملی آغاز شده، می‌افزاید: در سطح کشور موسسات مختلفی نظیر موسسه رودکی وجود دارد که در حوزه تولید این کتاب‌ها فعالیت دارند از این رو پس از گردآوری این منابع آن‌ها را بر اساس نیاز مراجعین در تالارهای رقمی یا وبسایت نابینایان برای بهره برداری از نابینایان در دسترس قرار خواهیم داد.
به گفته وی، در حال حاضر حدود ۹ هزار عنوان کتاب گویا جمع آوری شده و طبق آمار‌ها کل کتابهای گویای تولید شده در کشور حدود ۲۰ هزار عنوان است.

ناشران از تهیه کتاب گویا استقبال نمی‌کنند

شهرابی در پاسخ به این سوال که آیا تاکنون درخواستی از ناشران مبنی بر دراختیار گذاشتن نسخه گویا ی کتاب‌ها داشته‌اید، می‌گوید: نه زیرا همواره از سوی آن‌ها به دلیل موضوع کپی رایت کردن مقاومت وجود داشته حتی ناشران زیاد تمایلی به ارائه نسخه الکترونیکی کتاب‌های خود ندارند.
وی می‌افزاید: در صورتی که طبق قانون واسپاری، هر ناشر علاوه بر تحویل یک نسخه چاپی از اثر خود، یک نسخه گویا هم به کتابخانه ملی دهد، در تهیه منابع برای نابینایان به یک نقطه ایده آل خواهیم رسید.
مدیرکل اطلاع رسانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی با بیان اینکه از نظر تجهیزات و ابزارهایی نظیر گویا ساز‌ها و وسایل برجسته کردن خط به روز هستیم، اضافه می‌کند: مانند سایر کتابخانه‌های ویژه نابینایان در سراسر دنیا استاندارد جاز را رعایت کرده‌ایم اما تعداد مراجعان به دلیل دسترسی دشوار به مکان این کتابخانه و ضعف اطلاع رسانی زیاد نیست.
وی با بیان اینکه چند ماهی است که فعالیت خود را در این حوزه گسترش داده‌ایم، می‌گوید: تقریبا همه اخبار این بخش از کتابخانه را در سایت‌های مرتبط با نابینایان و کم بینایان منتشر و در این راستا دو دوره آموزش نرم افزار ویژه نابینایان برای خواندن کتاب و منابع گویا برگزار کرده‌ایم.

ارسال کتاب به صورت لوح فشرده عملی نیست

شهرابی در پاسخ به این سوال که به دلیل دشواری مسیر آیا اقدام به ارسال لوح فشرده کتاب‌ها برای نابینایان کرده‌اید، می‌گوید: این کارعملی نیست اما امروز به خاطر برخورداری گوشی‌های تلفن از اینترنت این افراد می‌توانند به وبسایت مخصوص نابینایان که بزودی راه اندازی می‌شود، دسترسی پیدا کنند.
وی با اشاره به چند کتابخانه ویژه نابینایان در شهر تهران ادامه می‌دهد: موسسه رودکی، حسینیه ارشاد و کتابخانه ملک از جمله کتابخانه‌های مخصوص نابینایان هستند که این افراد می‌توانند با مراجعه به آن‌ها از ظرفیت‌های موجود آن بهره‌مند شوند.
مدیرکل اطلاع رسانی سازمان اسناد و کتابخانه ملی با اشاره به این مطلب که با هیچ یک از کتابخانه‌های ویژه نابینایان خارج کشور همکاری نداریم، ابراز امیدواری کرد بزودی بتوان از این ظرفیت برخوردار شده و از تجربیات این کتابخانه‌ها استفاده کرد.