به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، نشست رونمایی و معرفی نخستین جلد کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» روز شنبه ۶ دی ۱۴۰۴ از ساعت ۱۷ تا ۱۹ در مرکز همایش‌های بین‌المللی این سازمان برگزار شد. در این برنامه، مهرداد قدردان، پژوهشگر تاریخ و فرهنگ زرتشتی و زبان‌های باستانی، سَروَر تاراپوروالا، موبد زرتشتی، نازنین خلیلی‌پور، دانش‌آموخته دکتری فرهنگ و زبان‌های باستانی، و شادی داوری، دانش‌آموخته دکتری زبان‌شناسی، به‌عنوان سخنران حضور داشتند. اجرای نشست را محمدعلی نیازی، پژوهشگر فلسفه، برعهده داشت و آیین نیایش زرتشتی نیز در ابتدای برنامه توسط ویستا رایومند اجرا شد.

در بخش نخست نشست، مهرداد قدردان با تمرکز بر موضوع «میراث پارسیان هند» به اهمیت کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» پرداخت و گفت: «کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» یک برجستگی ویژه دارد و جای آن در میان پژوهش‌ها و کتاب‌های این حوزه خالی بود؛ برجستگی این اثر در آن است که مؤلف، دستاوردهای پژوهش‌هایی را که پس از بارتلمه انجام شده، گردآوری و برای نمونه ارائه کرده که کاری بزرگ و ارزشمند به‌شمار می‌آید.»

وی در ادامه، با اشاره به مقدمه بدرالزمان قریب بر کتاب بارتلمه و طرح یک مثلث جغرافیایی شامل احمدآباد، شریف‌آباد و ترک‌آباد، افزود: «ما از قرن چهارم می‌دانیم که موبدان چه کردند، اما تا قرن هشتم اطلاع روشنی در دست نیست؛ از قرن هشتم به بعد روایت‌ها شکل می‌گیرد که بیشتر پاسخ‌های فقهی موبدان پارسی به پرسش‌های موبدان ایران است.»

قدردان در تشریح کارکرد این مثلث تاریخی نیز تأکید کرد: «این مثلث جغرافیایی به‌نوعی راهبر سیاسی موبدان زرتشتی در ایران بود و از طریق آن، کتاب‌ها و آثار مهم زرتشتی به ایران می‌رسید و در نهایت به حفظ میراث پارسی در ایران کمک می‌کرد.»

در ادامه نشست، نازنین خلیلی‌پور با ارائه سخنانی با عنوان «از بارتلمه تا امروز؛ ملاحظاتی روش‌شناختی در فرهنگ‌نویسی» به ماهیت فرهنگ‌نامه‌های تخصصی پرداخت و گفت: «چرا معمولاً فرهنگ‌های تخصصی ترجمه نمی‌شوند؟ زیرا مخاطب آن‌ها متخصص است و در حد استفاده از فرهنگ، زبان‌های اروپایی را می‌داند و از نظر اقتصادی نیز ترجمه این آثار صرفه ندارد.»

وی با اشاره به دشواری تحلیل این اثر افزود: «سخن گفتن درباره کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» دشوار است؛ زیرا ماهیت خاص فرهنگ‌نویسی و وضعیت بینابینی این اثر، تحلیل و بررسی دقیق آن را پیچیده می‌کند.»

خلیلی‌پور در پایان سخنان خود تصریح کرد: «فرهنگ بارتلمه همچنان متنی مهم است، اما باید توجه داشت که بارتلمه نقطه آغاز است، نه پایان؛ و کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» را باید گامی مهم برای شروع این مسیر دانست.»

سپس شادی داوری با تأکید بر اهمیت فرهنگ‌نامه‌نویسی در صیانت از میراث فرهنگی گفت: «فرهنگ واژه‌های اوستایی، پژوهشی نو در ساحت دانش اوستاشناسی است و برای پژوهشگران زبان‌های باستانی ایران، زبان‌شناسی و ادیان اهمیتی ویژه دارد.»

وی با اشاره به مبنای نظری اثر افزود: «اگرچه این کتاب بر اساس «فرهنگ ایران باستان» کریستین بارتلمه سامان یافته، اما آکنده از خوانش‌های تازه واژه‌های اوستایی است و ترجمه و به‌روزرسانی چنین فرهنگی کهن، پس از بیش از صد و بیست سال، کاری سترگ و دشوار به‌شمار می‌رود.»

داوری همچنین تأکید کرد: «اوستا را باید مهم‌ترین شاهکار ادبیات ایران باستان دانست؛ اهمیتی که نخست در جنبه دینی آن و سپس در تصویری است که از ایران باستان پیشِ روی ما می‌نهد.»

وی در پایان گفت: «وجود یک واژه‌نامه دقیق و به‌روز می‌تواند پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان را در مسیر مطالعه این متن باستانی راهنمایی کند.»

در بخش پایانی نشست، سَروَر تاراپوروالا با تأکید بر ضرورت فهم متون کهن در بستر تاریخی خود بیان کرد: «بسیاری از مورخان و پژوهشگران با فهم مدرن و معاصر می‌کوشند مفاهیم متون باستانی را درک کنند، در حالی که فهم واژه‌ها و مفاهیم باید متناسب با زمان شکل‌گیری آن متون باشد.»

وی اوستا را میراثی مشترک دانست و افزود: «اوستا حافظه تاریخی همه ایرانیان است و صرفاً متعلق به زرتشتیان نیست؛ این متن میراثی مشترک برای همه ایرانیان و فارسی‌زبانان به‌شمار می‌رود و حفظ آن وظیفه‌ای همگانی است.»

این رویداد با رونمایی از کتاب «فرهنگ زبان اوستایی» با حضور ژاله آموزگار، استاد پیشکسوت فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه تهران، نیما سجادی مؤلف اثر، سخنرانان و مجری نشست به پایان رسید.