به مناسبت روز بزرگداشت صفیالدین ارموی
مجموعه رسالههای موسیقایی صفیالدین ارموی
در راستای پاسداشت میراث مکتوب ایران، نسخهای نفیس از رسالههای موسیقایی صفیالدین عبدالمؤمن ارموی معرفی میشود
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این نسخه نفیس، شامل مجموعهای از رسالههای موسیقایی صفیالدین عبدالمؤمن ارموی است که دو اثر شاخص او، «الرسالة الشرفیة فیالنسب التألیفیة» و «الادوار فی معرفة النغم و الاوتار»، به خط عزالدین عبدالعزیز کاشی در سال ۶۹۳ قمری کتابت شدهاند.
صفیالدین ارموی از برجستهترین نظریهپردازان موسیقی در تمدن اسلامی است که با تکیه بر سنت علمیِ متأثر از ریاضیات و میراث نظری یونانی، نظامی منسجم در تحلیل فواصل و نغمات ارائه کرد.
ارموی در بغدادِ سده هفتم هجری، در بستری از تبادل فکری میان سنتهای یونانی، ایرانی و اسلامی میزیست. پس از استیلای هلاکوخان بر بغداد، به دربار ایلخانی راه یافت و جایگاه علمی و هنریاش مورد توجه قرار گرفت.
«رساله شرفیه» متنی نظری و تحلیلی است که با تأثیر از منابع یونانی، در پنج مقاله به تبیین نسبتهای موسیقایی میپردازد و «ادوار» نیز در پانزده فصل، از بنیادیترین متون کلاسیک در شناخت نغمات و اوتار بهشمار میآید. این دو رساله از اثرگذارترین متون نظری موسیقیاند که برای قرنها در سنت موسیقایی جهان اسلام مورد ارجاع و استفاده بودهاند.
اهمیت نسخه حاضر، افزون بر ارزش محتوایی، در کتابت مستقیم این دو رساله به دست عبدالعزیز کاشی، از عالمان قرن هشتم قمری است؛ بهگونهای که نام و نسب کاتب به قلم خود او در نسخه ثبت شده و نشانههایی از سالهای تحصیل و اقامت وی در مدرسه مستنصریه بغداد در متن به چشم میخورد.
نسخه به خط نسخ تحریری بر کاغذ نخودی آهارمهره کتابت شده و عناوین، خطوط بالای عبارات و جدولهای مرتبط با متن به سرخی مشخص شدهاند. جلد مقوایی با روکش تیماج قهوهای و جدولهای زرین (الحاقی) و آستر کاغذ نخودی، از دیگر ویژگیهای ظاهری این اثر است.
این نسخه با شماره بازیابی ۱۵۵۶-۵ در مخزن نسخههای خطی و نادر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود.