به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، پنجاه‌وهفتمین نشست از مجموعه نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» یکشنبه ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ از ساعت ۱۰ تا ۱۲ در مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.

در این نشست، فرهاد قربان‌زاده، زبان‌شناس و ویراستار، و مونا ولی‌پور، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید بهشتی، درباره این اثر سخن خواهند گفت. دبیری نشست را هومن یوسفدهی، پژوهشگر زبان و ادب فارسی، بر عهده دارد.

کتاب «دستور زبان فارسی پنج استاد» حاصل همکاری جلال‌الدین همایی، عبدالعظیم قریب، رشید یاسمی، بدیع‌الزمان فروزانفر و ملک‌الشعراء محمدتقی بهار است. این اثر نه‌تنها متنی آموزشی، بلکه بازتاب کوشش جمعی نسلی از ادیبان و پژوهشگران برای تدوین منظم و قابل آموزش قواعد زبان فارسی به‌شمار می‌آید.

عبدالعظیم قریب از پیشگامان آموزش نوین زبان فارسی بود و در سامان‌دادن قواعد زبان و نزدیک‌کردن آن‌ها به شیوه‌های آموزشی نقشی مؤثر داشت. جلال‌الدین همایی نیز با تسلط بر متون کلاسیک، تاریخ ادبیات و عرفان اسلامی، نگاهی برخاسته از میراث ادبی ایران را به مباحث زبان و دستور وارد کرد.

رشید یاسمی، از نخستین استادان ادبیات فارسی دانشگاه تهران، در حوزه‌های تاریخ، ترجمه و پژوهش ادبی فعالیت داشت. حضور او در میان مؤلفان، نشان‌دهنده پیوند مباحث دستوری با ادبیات و تاریخ فرهنگی ایران است. محمدتقی بهار نیز با دانش گسترده خود درباره سبک‌شناسی، تاریخ ادبیات و تحول زبان فارسی، در شکل‌گیری رویکرد علمی کتاب سهم داشت.

بدیع‌الزمان فروزانفر، استاد برجسته ادبیات فارسی و پژوهشگر نام‌آشنای متون عرفانی، پنجمین مؤلف این اثر است. روش دقیق او در تحقیق و تسلطش بر متون کهن، بر اعتبار علمی کتاب افزوده است. هم‌نشینی این پنج استاد به پدیدآمدن اثری انجامید که سال‌ها به‌عنوان یکی از منابع آموزش دستور زبان فارسی مورد استفاده قرار گرفت.

در سنت قدیم، مباحث دستور زبان فارسی اغلب به‌صورت پراکنده در شرح متون، مباحث بلاغی و نکات تصحیحی مطرح می‌شد. در «دستور زبان فارسی پنج استاد» کوشیده شده است این مباحث در قالب مجموعه‌ای منظم و مناسب برای آموزش در مدرسه و دانشگاه ارائه شود. از این منظر، کتاب را می‌توان پلی میان دانش ادبی کلاسیک و آموزش قاعده‌مند زبان فارسی دانست.

این اثر در دوره‌ای منتشر شد که نیاز به تدوین زبانی آموزشی، مشترک و روشن بیش از پیش احساس می‌شد. ارزش تاریخی آن نیز تنها به بیان قواعد محدود نیست، بلکه کتاب سندی از تحول نگرش به آموزش زبان فارسی و حرکت از توصیف ذوقی زبان به سوی دسته‌بندی منظم و آموزشی آن به‌شمار می‌آید.

«دستور زبان فارسی پنج استاد» با وجود تحول دانش زبان‌شناسی و پدیدآمدن رویکردهای جدید در مطالعه زبان، همچنان اثری کلاسیک برای شناخت تاریخ دستورنویسی و آموزش زبان فارسی محسوب می‌شود.

مجموعه نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» با هدف معرفی و بررسی آثار شاخص تألیفی و تأثیرگذار یک قرن اخیر ایران، در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. ورود برای عموم آزاد است.