به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی جمهوری اسلامی ایران در مکاتبه‌ای رسمی با پروفسور خالد العنانی، مدیرکل یونسکو، ضمن اشاره به تجاوز غیرقانونی و حملات نظامی اخیر ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر قدس، این سازمان بین‌المللی را از وارد آمدن آسیب‌های جدی به یکی از ارزشمندترین میراث‌فرهنگی بشریت مطلع کرد.

در این نامه تصریح شده است که در پی حملات روز اول مارس ۲۰۲۶ به مناطق مسکونی، تاریخی و غیرنظامی مرکز شهر تهران، مجموعه «کاخ گلستان» در نتیجه انفجارها و امواج ناشی از آن، دچار آسیب در سازه و تزئینات بی‌نظیر خود شده است. این مجموعه به‌عنوان «میراث‌بشریت»، واجد ارزش جهانی برجسته بوده و صیانت از آن، مسئولیتی جهان‌شمول محسوب می‌شود.

همچنین بخش‌هایی از بازار بزرگ تهران به‌عنوان یکی از ارکان اصلی بافت تاریخی پایتخت و همجوار با کاخ گلستان، با خساراتی مواجه شده که مستلزم ارزیابی فنی فوری و اقدامات اضطراری تثبیت و حفاظت است.

وزیر میراث‌فرهنگی در این مکاتبه با استناد به ارزیابی‌های ملی تاییدشده، این اقدامات را نقض آشکار تعهدات بین‌المللی دولت‌ها، از جمله مفاد «کنوانسیون ۱۹۷۲ حفاظت از میراث‌فرهنگی و طبیعی جهان»، «کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حفاظت از اموال فرهنگی در صورت مخاصمه مسلحانه و پروتکل‌های الحاقی آن» و نیز قطعنامه شماره S/RES/۲۳۴۷ (۲۰۱۷) شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره حفاظت از میراث‌فرهنگی جهانی دانسته است؛ قطعنامه‌ای که بر منع تخریب، آسیب یا بهره‌برداری نظامی از میراث فرهنگی تاکید صریح دارد.

صالحی امیری در این نامه و در چارچوب مأموریت ذاتی یونسکو و مسئولیت مشترک دولت‌های عضو برای پاسداری از میراث‌فرهنگی بشریت، چهار مطالبه مشخص را مطرح کرده است:

یکم، محکومیت رسمی این اقدامات از سوی یونسکو و درخواست از ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغالگر قدس برای توقف فوری حملات به میراث گرانسنگ تاریخی ایران و التزام به تعهدات بین‌المللی خود؛ دوم، اعزام هیئتی کارشناسی و مستقل از سوی یونسکو در اسرع وقت برای ارزیابی دقیق میزان و نوع خسارات وارده و ارائه گزارش آن به شورای اجرایی یونسکو و کمیته بین‌الدولی کنوانسیون ۱۹۷۲؛ سوم، فراهم‌سازی همکاری و مساعدت فنی برای تثبیت اضطراری، مستندسازی و تدوین برنامه‌های حفاظتی مطابق با استانداردهای بین‌المللی؛ چهارم، فعال‌سازی سازوکارهای نظارتی و حمایتی مرتبط در چارچوب نظام میراث‌جهانی.

در بخش پایانی این مکاتبه تاکید شده است که حفاظت از میراث‌فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه، نه‌تنها تعهدی حقوقی بلکه مسئولیتی اخلاقی در قبال تاریخ مشترک بشریت است. جمهوری اسلامی ایران نیز آمادگی کامل خود را برای همکاری همه‌جانبه با یونسکو و نهادهای مشورتی وابسته به آن در مسیر ارزیابی، مرمت و صیانت از این میراث جهانی اعلام کرده است.