تهیه کننده:
جامعالتّواریخ
- محل نگهداری اثر: کاخ موزه گلستان
- تاریخ ثبت در فهرست ملی حافظه جهانی: 1396
- تاریخ ثبت در فهرست جهانی حافظه جهانی: 2017
توضیحات: جامعالتّواریخ تألیف رشیدالدّین فضلالله همدانی (645 – 718 ق/ 1247- 1318 م) یکی از مهمترین تواریخ عمومی مشتمل بر تاریخ پیامبران (از حضرت آدم تا پیامبر اسلام)، تاریخ اسلام (تا پایان خلافت المستعصم بالله آخرین خلیفۀ عبّاسی در سال 656 ق/ 1258 م)، تاریخ ایران باستان(پادشاهان اساطیری) و تاریخ ایران تا زمان مؤلف به علاوه تاریخ کشورهایی چون چین، هند (و سند و کشمیر)، اروپا و اقوام دیگر می باشد.
وی قصد داشت کتاب خود را در سه بخش تألیف کند: 1. تاریخ مغولان 2. تاریخ عمومی 3. مسالک و ممالک. اما گویا موفق به نگارش بخش سوم نشد و هیچ اثری از آن تاکنون یافت نشده است.
مهمترین بخش این اثر از دیدگاه تاریخ نگاری مربوط به تاریخ مغولان و حاکمیت ایلخانان در ایران است که مبتنی برمنابع دست اول مانند کتاب تاریخ سرّی مغولان، مشاهدات خود نویسنده و استفاده از اطلاعات شاهزادگان مغول می باشد. نگارش جامعالتّواریخ به امرغازانخان (حکـ 694 – 703 ق/4129- 3130م) آغاز و در دورۀ اولجایتو (حکـ : 703 – 716 ق/ 3130 316-1م) به پایان رسید.
در مجموع این کتاب شامل بخش های زیر است: 1. تاریخ ایران و اسلام 2. تاریخ ساسانیان و بویهیان و غزنویان 3. تاریخ آل سلچوق 4. تاریخ سلاطین خوارزم 5. تاریخ اغوز (که به ذکر نیای مغولان و اعقاب آنان اختصاص یافته) 6. تاریخ اقوام پادشاهان ختای (چین) 7. تاریخ هند و سند و کشمیر 8. تاریخ قوم بنیاسرائیل 9. تاریخ افرنج و پاپان و قیاصره (تاریخ سرزمینهای اروپایی و بویژه تاریخ پاپان مسیحی). این نسخه که متن کاملی است، در سال 1004 ق/ 1595 م. در دربار مغولان هند در 305 برگ کتابت شده است.
