به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، این نشست با حضور سیدرضا قائمی، محمدحسن یعقوبی، محمد صدر و محمدابراهیم ذاکر برگزار شد و به بررسی علمی و نسخه‌شناختی کتاب «ذخیره خوارزمشاهی» اختصاص یافت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در آغاز نشست، سیدرضا قائمی با اشاره به جایگاه نسخه‌های طبی در گنجینه سپهسالار گفت:

«نسخ طبی با محوریت کتاب ذخیره خوارزمشاهی، ثبت‌شده در حافظه جهانی یونسکو، در گنجینه کتابخانه سپهسالار محفوظ است. این نشست با همکاری دو نهاد شریف، یعنی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و دانشگاه شهید مطهری برگزار می‌شود و من از سوی معاونت پژوهشی دانشگاه، از دوستان کتابخانه ملی به‌ویژه غلامرضا امیرخانی، هومن یوسفدهی و علی اوجبی که نقطه اتصال این همکاری هستند، سپاسگزاری می‌کنم.»

پس از او، محمدحسن یعقوبی درباره اهمیت نسخه گفت:

«در مخزن کتابخانه سپهسالار بیش از صد نسخه طبی نگهداری می‌شود و از میان آن‌ها چند اثر مانند قانون ابن‌سینا، ذخیره خوارزمشاهی و اغراض‌الطبیه جرجانی به‌صورت گلچین معرفی شده‌اند. ذخیره خوارزمشاهی نسخه‌ای کامل، سالم و ارزشمند است که به‌دلیل قدمت و کیفیت خود جایگاهی ویژه دارد. این نسخه در یونسکو به ثبت رسید و بخش مهمی از تاریخ علم طب در ایران را نشان می‌دهد.»
او افزود:

«این کتاب از نظر محتوایی و جامعیت در علم پزشکی جایگاه ممتازی دارد. جرجانی کوشید تجربه‌های بالینی را به متن بیفزاید و همین امر ارزش اثر را برای محققان دوچندان می‌کند. این کتاب می‌تواند نه‌تنها برای مطالعات پزشکی بلکه برای پژوهش‌های فلسفه پزشکی نیز مورد توجه قرار گیرد.»

در ادامه، محمد صدر درباره انگیزه نگارش اثر گفت:

«جرجانی در آغاز کتاب ذخیره خوارزمشاهی می‌نویسد که در دوره تحصیل خود هیچ کتاب کاملی وجود نداشت که بتواند با خواندن آن بر کل علم طب مسلط شود. به همین دلیل تصمیم گرفت کتابی بنویسد تا پزشکان ناچار نباشند منابع مختلف را جست‌وجو کنند و با یک کتاب جامع بتوانند به دانش طب دست یابند.»
او افزود:

«جرجانی تأکید می‌کند که قصد دارد تا حد امکان از واژه‌های فارسی استفاده کند، مگر آنکه واژه‌ای عربی در میان مردم رواج بیشتری داشته باشد. این کتاب علاوه بر اهمیت علمی، یک متن مهم در زبان و ادبیات فارسی است و از نظر آموزشی نیز نقش مهمی در عمومی‌سازی علم پزشکی ایفا کرده است.»

در بخش پایانی نشست، محمدابراهیم ذاکر «ذخیره خوارزمشاهی» را دانشنامه‌ای بزرگ در طب توصیف کرد و گفت:

«ذخیره جرجانی یک دایرةالمعارف بزرگ فارسی در دانش پزشکی است که با چند واسطه از میراث علمی گندی‌شاپور بهره برده است. جرجانی از آثار رازی که خود شاگرد سنت گندی‌شاپور است، استفاده کرده است.»
او ادامه داد:

«رفرنس‌نویسی ذخیره به‌مراتب کمتر از آثار رازی و صیدنه ابوریحان است اما نسبت به قانون ابن‌سینا گسترده‌تر عمل می‌کند. این کتاب مباحث اصلی طب را از تشریح و کالبدشناسی گرفته تا مزاج، فیزیولوژی، تغذیه و نیز سیر بیماری‌ها، مرحله آغازین، افزایش، اوج و فروکش بیماری به‌صورت منسجم توضیح می‌دهد.»

لازم به ذکر است نمایشگاه نسخه‌های نفیس طبی از ۹ تا ۱۲ آذرماه ۱۴۰۴ در مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری برگزار می‌شود.