به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «کاوشی در گنجینه کتابخانه ملی ایران» با هدف معرفی آثار شاخص، ارزشمند و کمتر شناخته‌شده موجود در مخازن سازمان، در هر شماره یکی از منابع برجسته این گنجینه را به پژوهشگران و علاقه‌مندان معرفی می‌کند.

شماره شصت‌وچهارم این مجموعه به معرفی کتاب «داستان مسیح» با عنوان لاتینیHistoria Christi Persice Conscripta, simulque multis modis contaminata  اختصاص یافته است. این اثر تألیف ژیرونیموس خاویه، مشهور به خرومه خاویر، با ترجمه فارسی عبدالستار بن ابوالقاسم لاهوری و ویرایش و ترجمه لاتینی لودویکس دو دی‌یو، در سال ۱۶۳۹ میلادی در شهر لیدن هلند منتشر شد.

«داستان مسیح» که با عنوان «مرآت‌القدس» نیز شناخته می‌شود، از کهن‌ترین آثار فارسی درباره زندگی حضرت عیسی(ع) است. این کتاب در دوران حکومت اکبرشاه گورکانی و به درخواست او تألیف شد. ژیرونیموس خاویه، مبلغ یسوعی و از اعضای هیئت تبشیری دربار گورکانیان، این اثر را با هدف معرفی زندگی و آموزه‌های حضرت عیسی(ع) به زبان فارسی نگاشت و عبدالستار بن ابوالقاسم لاهوری آن را با همکاری مؤلف به فارسی برگرداند.

کتاب در چهار بخش تنظیم شده است. بخش نخست به ولادت حضرت عیسی(ع) و آغاز دعوت او اختصاص دارد. در بخش دوم، معجزات و رویدادهای شگفت‌انگیز زندگی وی روایت می‌شود. بخش سوم به رنج‌ها، محاکمه و مرگ حضرت عیسی(ع) می‌پردازد و بخش چهارم نیز رستاخیز و عروج او را بازگو می‌کند.

«داستان مسیح» نخستین بخش از مجموعه‌ای سه‌گانه است که دو اثر «داستان سن پی‌یر» با عنوان Historia S. Petri Persice Conscripta, simulque multis modis contaminata  و «عناصر زبان فارسی» با عنوان Rudimenta Linguæ Persicæ  را نیز دربر می‌گیرد. این سه اثر در بسیاری از نسخه‌های باقی‌مانده، از جمله نسخه معرفی‌شده، در قالب یک مجلد واحد صحافی شده‌اند، هرچند هر بخش عنوان و صفحه‌شمار مستقلی دارد.

مجموعه حاضر در مجموع شامل ۶۳۶ صفحه متن و ۲۴ صفحه مقدمه است. بخش دوم آن، «داستان سن پی‌یر»، به زندگی پطرس رسول اختصاص دارد و بخش سوم، «عناصر زبان فارسی»، اثری از لودویکس دو دی‌یو در آموزش زبان فارسی به پژوهشگران اروپایی است.

«عناصر زبان فارسی» مباحثی درباره الفبای فارسی، صرف و نحو این زبان به زبان لاتین و ترجمه فارسی دو فصل نخست «سفر پیدایش» را شامل می‌شود. این ترجمه از نمونه‌های کهن ترجمه بخش‌هایی از تورات به زبان فارسی به شمار می‌رود و جایگاه این مجموعه را در پژوهش‌های مربوط به تاریخ ترجمه و تعاملات زبانی و دینی برجسته می‌کند.

ژیرونیموس خاویه از مبلغان شناخته‌شده مسیحی در دربار اکبرشاه بود و بر نگارش آثاری درباره تاریخ و آموزه‌های مسیحیت به زبان فارسی تأکید داشت. تألیف «داستان مسیح» نیز با علاقه اکبرشاه به شناخت ادیان و گردآوری آموزه‌های دینی گوناگون در دربار گورکانیان ارتباط داشت. این اثر از همین منظر، افزون بر محتوای دینی، سندی از مناسبات فرهنگی و مذهبی ایران، هند و اروپا در آغاز دوره جدید محسوب می‌شود.

لودویکس دو دی‌یو، ویراستار و مترجم لاتینی مجموعه، از خاورشناسان پیشگام هلندی در سده هفدهم بود و در معرفی زبان فارسی به پژوهشگران اروپایی نقش داشت. «عناصر زبان فارسی» او نیز از آثار نخستین دوره آموزش نظام‌مند زبان فارسی در اروپا به شمار می‌آید.

این مجموعه به همت خاندان نامدار الزویر، از مشهورترین ناشران هلند، در شهر لیدن منتشر شد. شیوه چاپ با حروف سربی، متن فارسی اثر، ترجمه لاتینی و انتشار آن در یکی از مراکز مهم علمی و نشر اروپای سده هفدهم، این کتاب را به اثری شاخص در تاریخ چاپ فارسی تبدیل کرده است.

مجموعه «داستان مسیح»، «داستان سن پی‌یر» و «عناصر زبان فارسی» امروزه افزون بر ارزش تاریخی و دینی، از منابع مهم پژوهش در حوزه تاریخ چاپ، زبان فارسی، ایران‌شناسی، مطالعات مسیحیت، تاریخ ترجمه و روابط فرهنگی ایران، هند و اروپا به شمار می‌رود.

اطلاعات کتاب‌شناختی این مجموعه با شماره کتاب‌شناسی ملی «۴۸۰۷۲۰۷» از طریق سامانه «رسا» یا «اوپک» سازمان قابل جست‌وجو و بازیابی است. همچنین صفحاتی از این اثر برای بهره‌مندی پژوهشگران و علاقه‌مندان در پیوست خبر منتشر شده است.