آيين تجليل و بزرگداشت باقر ساروخاني از چهره‌هاي ماندگار علمي كشور و استاد برجسته جامعه شناسي در كتابخانه ملي ايران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي سازمان اسناد و كتابخانه ملي ، باقر ساروخاني كه دهه هشتاد عمر خود را سپري مي‌كند و استاد جامعه‌شناسي دانشگاه تهران است به پاس خدمات علمي و فرهنگي از سوي اصحاب علوم اجتماعي و فرهيختگان دانشگاه تجليل شد. او در سال 1968 از دانشگاه سوربن فرانسه دكتراي خود را دريافت كرد و طي سال‌هاي گذشته آثار بسياري را ترجمه و تأليف كرده است. بسياري از آثار ساروخاني از كتاب‌هاي درسي دانشگاهي است و در مراسم بزرگداشت اين استاد جامعه شناسي شاگردان وي كه از آثار ساروخاني بهره برده‌اند حضور داشتند.
سیدرضا صالحی امیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این مراسم گفت :امروز دور هم جمع شدیم تا بار دیگر، به فضیلت اخلاق و معرفت سلام داشته باشیم و لبخند بزنیم به انسان‌هایی که برای تعالی این سرزمین تلاش و جوانی خود را فدا کرده‌اند.
او در ادامه ، افزود: امروز در این مراسم دور هم جمع شده‌ایم تا سلام داشته باشیم به ساروخانی عزیز و پاسداشت چهره برجسته ایشان که پر از خوبی‌ها و زیبایی‌هاست.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: من امروز برنامه‌های خود را تعطیل کرده‌ام و از دولت به‌طور مستقیم به این مراسم آمده‌ام، چراکه وظیفه داشتم تا برای عرض ادب و اخلاص به ساروخانی و شما عزیزان در این محل حضور یابم.او تاکید کرد: ما امروز بیش از هر زمان دیگر به جامعه‌شناسانی نیاز داریم که سیر تحولات ایران را به خوبی تحلیل کنند و این تاخر به وجود آمده را جبران کنند.صالحي اميري تصريح كرد: ما بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت تحولات دهه آینده هستیم و باید بدانیم در دنیای پرتلاطم امروز و عصر شبکه‌های اجتماعی در دریای بیکران اطلاعات، جامعه به کدام مقصد و مقصود حرکت می‌کند و این مهم جز با وجود افرادی مانند پروفسور ساروخانی ممکن نیست.
وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با طرح این پرسش که چرا تجلیل از بزرگان صورت می گیرد؟ تاکید کرد: تجلیل از ساروخانی تجلیل از یک شخص نیست بلکه تجلیل از یک فضیلت و اخلاق است، بیش از این نیاز داریم تا بفهمیم که برای تداوم حیات ایران چه انسان هایی از خود گذشته بیش از نیم قرن به دانش این مملکت خدمت کرده‌اند.
وي افزود: جامعه ما بیش از هر زمان دیگری به ساروخانی نیازمند است و پیام این بزرگداشت، این است که برای تداوم حیات اجتماعی باید ساروخانی‌ها در جامعه بدرخشند، زیرا سرمایه ما پول، نفت، صنعت و تکنولوژی نیست، بلکه انسان‌هایی هستند که در مسیر هدایت جامعه هستند.او تاکید کرد: ساروخانی به‌دنبال نام و نان نبود، بلکه به‌دنبال انسانیت، کرامت و فضیلت بوده است.صالحی امیری گفت: ما در این دنیای پر تلاطم، سره را از ناسره و طلا را از مس می‌شناسیم و قدر خورشید را در دل ابرهای تیره و تاریک می‌دانیم. ما از انسانیت، اخلاق و فضیلت تجلیل می‌کنیم و هر انسانی که با اخلاق است به‌طور قطع شایسته تجلیل است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: اگر من امروز ادعای تلاش دارم، این ادعا فاقد ارزش است، چون انسان باید تلاش کند، اما ساروخانی ادعای تداوم تلاش برای این سرزمین را دارد و حضور استادان در مراسم گرامیداشت وی شهادت به خوبی‌ها و پاکی‌ها و شهادت به این است که در چشم و دل مردم جای دارند.
وی در پایان ضمن قدردانی از حضور استادان ، دانشجویان، مدیران و ... در آیین گرامیداشت باقر ساروخانی، تاکید کرد: به‌عنوان یکی از متولیان فرهنگ کشور اعلام می‌کنم که برای پاسداشت انسان‌های بزرگ از هیچ کوششی دریغ نخواهم کرد

ضياء هاشمي ديگر سخنران اين مراسم بود. وي با اشاره به اين نكته كه ساروخاني تنها معلم نبود بلكه در محيط جامعه هم معلم بود و هست گفت: ساروخاني هيچ وقت خارج از نظم و شخصيت استادي ديده نشده است. ما اگر نياز به توسعه داشته باشيم چاره‌اي نداريم جز اينكه از معلمان وارسته‌اي همچون ساروخاني بهره ببريم. اگر قدر و حرمت معلماني چون ايشان حفظ نشود از مسير دور شده‌ايم.
رضا داوري اردكاني، رئيس فرهنگستان علوم، نيز در اين مراسم با اشاره به اين نكته كه ما به علوم اجتماعي و انساني نياز درجه اول داريم گفت: علم انباشتني نيست. علم به صرف افزودن نتيجه مطلوب نمي‌رسد. هر چيزي حد و اندازه دارد و علوم هم جايگاه خودش را دارد. بايد بگويم دانشمندان مشخصه‌اي دارند. دانش هيچ وقت زينت نبوده. دانشمند غرور ندارد و مي‌داند كه نادانسته‌هاي او در برابر داشته‌هايش اندك است.
داوري افزود: حدود پنجاه سال است كه دكتر ساروخاني را مي‌شناسم. ايشان از زماني كه دانشجو بودند دانشجوي ممتاز بودند و از زماني كه پس از تحصيل در سوربن به ايران آمدند، آرام آرام كارهاي پايه‌اي انجام دادند. ساروخاني در طي اين مدت كار علمي و پژوهشي داشتند.

سيدمحمود دعايي، مدير مسئول روزنامه اطلاعات نيز در اين مراسم متني را در باب اخلاق و منش استادرساروخاني به شرح زير قرائت كرد:
سخن گفتن درباره استاد عزيز و ارزشمند آقاي باقر ساروخاني، هم آسان است، هم آسان نيست. از اين رو آسان است كه متواضع و افتاده و خاكسار است و اين به انسان جرات سخن مي‌دهد؛ اما آسان نيست، از اين رو كه در جناب ايشان با شخصيتي صاحبنظر و دانشوري متضلع و پركار سرو كار داريم كه بيش از نيم قرن در ساحت‌هاي مختلف علم و تدريس و تحقيق و نظريه و تاليف حضور داشته است. ادا كردن حق اين استاد حقيقتاً كار آساني نيست. دامنه سخن را بايد وسيع گرفت تا بتوان در دو زمينة «علم» و «اخلاق» در باب اين عزيز گفت و شنيد.

شايد بهتر اين باشد كه در خصوص ايشان، سخن را از معلمي اش شروع كنيم. او كه در سراسر دوران تحصیل خود در دانشگاه شاگرد اول بوده، بعد از فارغ‌التحصیلی به دبیری روي آورده است و همزمان با تحصیل در دوره کارشناسی ارشد علوم اجتماعی، لباس معلمي بر تن كرده و هرگز اين لباس افتخار‌آميز را از تن خارج نكرده است. اكنون كه ما در باره استاد عزيز سخن مي‌گوييم، او همچنان جامه مقدس معلمي بر تن دارد و تصوري كه همه از او در ذهن دارند، تصوير يك معلم است: معلمي دلسوز، با صفا، بااخلاص، كوشا و زحمتكش.
در طول سالياني، تحصیل در مقام دانشجو و تدريس در کسوت معلم، چنان او را با تحصیل و تدریس مأنوس کرد که هنوز هم آواي معلمي از زبانش به گوش می رسد كه مي‌گوید: «اگر زندگی‌ام يك بار دیگر تکرار می شد، به طور یقینی از آغاز باز هم معلم می شدم، باز هم معلم زندگی می کردم و معلم هم می مردم.»
استاد عزيز در سال ۱۳۴۲ با استفاده از سهمیه شاگرد اولی، بورس تحصیلی گرفت و عازم فرانسه شد. او به منظور تعمیق بیشتر، تحصیل را از دیپلم آغاز کرد. نخست لیسانس و سپس دکترای دولتی خود را با درجه بسیار عالی (دتا) از دانشگاه سوربن اخذ کرد.
ساروخاني از اولین كساني بوده است که به تدریس «جامعه‌شناسی ارتباطات» در دانشگاه تهران پرداخته است. ايشان اين كار را در سال ۱۳۵۲ با شش دانشجوي ارتباطات شروع كرد و تا سالها ادامه داد. در دهه گذشته، با اينكه به ميل خود از تدريس در دانشگاه تهران بازنشسته شد تا جوانها به ميدان بيايند، حضور او را در عرصه‌هاي نوين ارتباطات همچنان مي‌توان لمس كرد و مشاهده كرد.
اكنون كه عمر پربار استاد در حوالي 80 سالگي است، آثارش نيز قريب ۸۰ جلد کتاب است به اضافه مقاله‌هايي به زبان فارسی، فرانسه و انگلیسی كه يا تألیف كرده، يا ترجمه نموده يا تصحیح کرده است. چه كسي است كه علوم اجتماعي يا علوم ارتباطات خوانده باشد و از کتاب‌هایی چون «روش‌های تحقیق» (اصول و مبانی)، «جامعه‌شناسی خانواده»، «روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی»، «فرهنگ جامعه‌شناسی»، «منابع و آثار جوانان و کودکان»، «جامعه‌شناسی وسایل ارتباط جمعی»، «روان‌شناسی اجتماعی کار صنعتی»، «نگاهی به جامعه‌شناسی خانواده در ایران»، و «دایره‌المعارف علوم اجتماعی» استفاده نكرده باشد و از آثاری نظیر «آسيب‌شناسی ارتباطات»، «جامعه‌شناسی انحرافات»، «تمرکززدایی» بهره نبرده باشد؟ مي‌دانيم كه کتاب دوجلدی استاد «درآمدی بر دایره‌‏المعارف علوم اجتماعی (انگلیسی- فارسی)» در سال ۱۳۷۰ برنده جایزه کتاب‏های برگزیده دانشگاهی گردید و کتاب «جرم و مهاجرت»- اثری مشترک با دکتر محمد آشوری- در سال ۱۳۷۱ برنده جایزه بهترین تحقیقات دانشگاهی شد و نيز کتاب «نگرش‏های خانوادگی در نگرش‏های فرهنگی‏مردم ایران»، اثر دیگر وی، در سال ۱۳۷۷ جایزه بهترین کتاب سال را از آن خود کرد.
سمت‌ها و موقعيت‌های دكتر ساروخاني از استادي تمام‌وقت جامعه‌شناسی دانشگاه تهران تا سرپرستی بخش روانشناسی اجتماعی مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی تا معاونت موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، تا مدیریت منتخب گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران تا سرپرستی بخش تحقیقات تطبیقی موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی تا مدیریت منتخب گروه آموزشی جامعه‌شناسی دانشگاه تهران كه تا سال ۱۳۸۱ ادامه داشت، نشان‌دهنده تلاش بي پايان يك عنصر فرهيخته فرهنگي است كه به عنوان سرباز فرهنگ، پيوسته در سنگر علم حضور داشته است. همانگونه كه مي‌دانيد، آقاي دکتر ساروخانی وسواس بسیار زيادی در چاپ کتاب دارد. او از معدود کسانی است که برای انتشارآثارش عجله به خرج نمی‏دهد. به همين جهت، کارهایی که نام او را بر پيشاني خود دارند، از اتقان علمی و ادبیاتی فاخر بهره‏مند هستند.
ساروخاني آبروي دانش و دانشگاه است. او كسي است كه پيوسته معلم بوده و معلمي كرده است. زندگي او زندگي معلمي است كه به علم عشق مي‌ورزد و شاگردانش را چونان فرزندانش دوست دارد. اين گفتار او را همه شنيده‌ايم كه گفته است: «آرزو دارم سر كلاس درس به ملاقات حق بشتابم و به ديدار معبود بشتابم.» اين نهايت عشق يك معلم عاشق و يك عاشق پاكباخته است. از خداوند مي‌خواهيم كه سايه استاد را ساليان سال بر سر ما مستدام دارد و جامعه ما را از خرمن علمي او بهره‌مند گرداند.

هادي خانيكي نيز با اشاره به دوران دانشجويي خود گفت: در سال هاي بعد از انقلاب دانشجوي ايشان بودم كه با روحيه ادب علمي ايشان آشنا شدم و از اين روحيه بسيار آموختم و بر من تأثير بسيار گذاشت. ايشان محدود به جامعه‌شناسي نشدند و در حوزه‌هاي ميان رشته‌اي فعال بودند و به‌خصوص در حوزه جامعه‌شناسي ارتباطات نيز بسيار مؤثر بودند و هستند. دكتر خانيكي در ادامه اخلاق معلمي را مهمترين ويژگي دكتر ساروخاني دانست و گفت: در دوره‌اي كه اخلاق رو به زوال رفته است، اخلاق دكتر ساروخاني براي ما الگوست.

سيدحسين سراج‌زاده نيز در اين مراسم نكوداشت با اشاره به اين نكته كه رشته جامعه‌شناسي رشته‌اي جوان و با محدوديت‌هاي بسيار روبه‌رو بوده گفت: اين رشته توانسته با تلاش‌هاي استادان پيشكسوت به رشته‌اي قابل توجه تبديل شود و دكتر ساروخاني نيز در اين مسير بسيار تلاش كردند تا اين رشته موقعيت تثبيت شده خود را بيابد.

اسعدي، رضي و سلطاني‌فر از ديگر سخنرانان مراسم نكوداشت دكتر ساروخاني بودند كه درباره سجاياي علمي و اخلاقي وي سخنراني كردند.
پروفسور باقر ساروخاني در سخنانش ضمن تشكر و قدرداني از برگزاركنندگان و شركت‌كنندگان اين مراسم گفت: من اگر چه خود را مديون استادانم مي‌دانم، ولي به حق مديون دانشجويانم هستم. كتاب هاي من از كلاسها و دانشجوها به وجود آمده است. اين مراسم نشان‌دهنده بصيرت جامعه است. مراسم مي‌تواند انگيزه براي جوانان ما باشد كه روزي جامعه از آنها تقدير مي‌كند. توسعه پايدار در گرو قدرداني از بزرگان است. من به عنوان باغباني كوچك، دانشجويانم را نهال اين باغ مي‌دانم. من در زندگي‌ام تلاش و توكل را هميشه سرلوحه كارهايم قرار داده‌ام. هميشه انس با كتاب داشتم و علم‌آموزي بسيار به من كمك كرد. من مسافر سرزمين خدايي بودم كه مسيرم را تعيين مي‌كرد.
وي در پايان گفت: جامعه پويا و پايدار بايد به علوم اجتماعي و انساني بها بدهد.