به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، غلامرضا امیرخانی، رئیس سازمان، در جریان سفر به مازندران، با جمعی از پژوهشگران حوزه‌های فرهنگ، تاریخ، اسناد و نسخه‌های خطی در مدیریت اسناد و کتابخانه ملی این استان دیدار و گفت‌وگو کرد. در این نشست، ظرفیت‌های پژوهشی مازندران، ضرورت حفاظت از میراث مکتوب استان، توسعه تاریخ شفاهی و تقویت زیرساخت‌های مدیریت استانی بررسی شد.

امیرخانی در این نشست، تأمین فضای مناسب برای مدیریت اسناد و کتابخانه ملی مازندران را از مطالبات جدی سازمان دانست و گفت: در دیدار با استاندار مازندران، موضوع ساختمان این مدیریت به‌طور مشخص مطرح شد و استاندار نیز برای اختصاص مکانی مناسب قول مساعد داد. ساختمان فعلی پاسخ‌گوی نیازهای مجموعه نیست و پیگیری برای تأمین ساختمانی با موقعیت و امکانات مناسب، در اولویت قرار دارد.

وی با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی مازندران اظهار داشت: این استان از دوران پیش از اسلام تا شکل‌گیری نهضت‌ها و حکومت‌های محلی در سده‌های نخست اسلامی، تاریخی پرفرازونشیب دارد و در جای‌جای آن ظرفیت‌های فراوانی برای پژوهش وجود دارد؛ بااین‌حال، آن‌گونه که شایسته است به این ظرفیت‌ها پرداخته نشده است. وظایف و ظرفیت‌های اسناد ملی و آرشیو ملی نیز به معرفی و فرهنگ‌سازی بیشتری نیاز دارد و پژوهشگران حوزه تاریخ باید منابع کتابخانه‌ای، پایان‌نامه‌ها و اسناد سازمان را از نخستین مراجع پژوهشی خود بدانند.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تدوین مجموعه چهارجلدی «راه ستوده» را نمونه‌ای موفق از بهره‌گیری از توان علمی و فرهنگی استان دانست و افزود: این مجموعه با اتکا به ظرفیت پژوهشگران مازندران شکل گرفته و اثری ماندگار است.

وی همچنین بر جلب مشارکت واقفان و خیران در حوزه فرهنگ تأکید کرد و گفت: دارندگان اسناد، نسخه‌های خطی و کتاب‌های ارزشمند می‌توانند این منابع را وقف کنند یا برای حفاظت، آفت‌زدایی و نگهداری استاندارد، به‌صورت امانی در اختیار سازمان قرار دهند.

امیرخانی با تأکید بر ضرورت پایبندی سازمان به اصول حرفه‌ای گفت: ممکن است انجام برخی کارهای درست با مخالفت‌هایی روبه‌رو شود، اما سازمان باید وظیفه خود را انجام دهد. در برنامه «صد کتاب ماندگار قرن»، صرف‌نظر از گرایش‌های فکری و سیاسی نویسندگان، تأثیرگذاری و ماندگاری آثار ملاک انتخاب است. در این سلسه برنامه از «تاریخ مشروطه ایران» احمد کسروی و «کتاب مستطاب آشپزی» نجف دریابندری تا «ولایت فقیه» امام خمینی(ره) مورد بررسی قرار گرفته است.

وی افزود: سازمان حذف و سانسور آثار را برنمی‌تابد و باید فارغ از ملاحظات سیاسی، پایگاهی امن و نگهبان میراث مکتوب همه ایرانیان باشد. انتقال مجموعه اسناد دکتر محمد مصدق در احمدآباد و مجموعه اللهیار صالح به سازمان نیز حاصل شکل‌گیری چنین اعتمادی بوده است.

رئیس سازمان همچنین از پژوهشگران مازندران خواست با استفاده از ارتباطات خود، برای شناسایی اسناد، کتابخانه‌ها و نسخه‌های خطی متعلق به چهره‌های استان در داخل و خارج از کشور همکاری کنند.

امیرخانی با اشاره به تجربه گفت‌وگو با حسن اکبری، مترجم و فعال فرهنگی بابلی، اندکی پیش از درگذشت او گفت: فرصت ثبت خاطرات و تجربه‌های افراد به‌سرعت از دست می‌رود و در این حوزه ممکن است «خیلی زود دیر شود»؛ ازاین‌رو، پیگیری‌های فردی و محلی در کنار برنامه‌های سازمانی اهمیت فراوانی دارد.

سیدمحمود سادات، معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز در این نشست، کیفیت آثار پژوهشگران تاریخ محلی مازندران را در مقایسه با بسیاری از مناطق کشور برجسته دانست و مجموعه چهارجلدی «راه ستوده» را نمونه‌ای ارزشمند از این توانمندی معرفی کرد. وی مدیریت اسناد و کتابخانه ملی مازندران را حلقه ارتباط سازمان با پژوهشگران محلی و فعالان حوزه اسناد و نسخه‌های خطی دانست و بر حمایت علمی، مالی و معنوی از فعالیت‌های آن تأکید کرد.

سادات با اشاره به شرایط اقلیمی و رطوبت بالای مازندران افزود: نگهداری اسناد، مدارک و نسخه‌های خطی در منازل، احتمال آسیب‌دیدگی و نابودی آن‌ها را افزایش می‌دهد؛ ازاین‌رو باید با همکاری مجموعه‌های محلی، زمینه انتقال و نگهداری این منابع در فضایی استاندارد فراهم شود. وی تأکید کرد که بهره‌گیری از ظرفیت پژوهشگران و علاقه‌مندان محلی می‌تواند به شناسایی و حفاظت بهتر از میراث مکتوب استان کمک کند.

معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان در ادامه، تاریخ شفاهی را منبعی ارزشمند برای پژوهشگران آینده دانست و گفت: با تدوین و ارسال شیوه‌نامه تاریخ شفاهی به مراکز استانی، تعیین تعرفه‌ها، تشکیل شورای تاریخ شفاهی و آماده‌سازی الگوهای قرارداد، بسترهای اداری و تخصصی اجرای طرح‌ها فراهم شده است. محدودیت‌های اعتباری نباید موجب توقف این فعالیت‌ها شود؛ زیرا با درگذشت راویان، بخشی از اطلاعات و تجربه‌های تاریخی نیز از دست می‌رود.

سادات با تأکید بر اینکه «تاریخ شفاهی کار هر کسی نیست»، بهره‌گیری از نیروهای آموزش‌دیده، برگزاری کارگاه‌های تخصصی، حفظ استقلال علمی پژوهشگران و پرهیز از تولید آثار سفارشی و کم‌کیفیت را ضروری دانست.

علیرضا دباغی، معاون اسناد ملی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران نیز با اشاره به کمبود پژوهش‌های تخصصی در حوزه مطالعات آرشیوی، از پژوهشگران خواست در معرفی و ترویج «جایزه سیروس پرهام» در دانشگاه‌ها و مراکز علمی مشارکت کنند. وی گفت: این جایزه پس از درگذشت سیروس پرهام و با هدف شناسایی و بهره‌گیری از پژوهش‌های حوزه آرشیو پایه‌گذاری شده و پژوهشگران می‌توانند تا زمان تعیین‌شده، مقالات و نوشته‌های مرتبط خود را برای شرکت در آن معرفی و ارسال کنند.

در ادامه این دیدار، پژوهشگران مازندران نیز دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره حمایت از پژوهش‌های تاریخ محلی، گردآوری و حفاظت از اسناد و نسخه‌های خطی، توسعه طرح‌های تاریخ شفاهی و گسترش فضای مدیریت اسناد و کتابخانه ملی مازندران مطرح کردند.

در این نشست، رحیم موسوی، مدیر اسناد و کتابخانه ملی مازندران؛ احسان‌الله شکراللهی، رئیس اندیشگاه فرهنگی سازمان؛ و محمدرضا نوراللهیان، مشاور رئیس سازمان نیز حضور داشتند.