19 اردیبهشت، روز اسناد ملی و میراث مکتوب
پس از تأسيس سازمان اسناد ملّی ايران، اين سازمان به منظور عمل به تكاليف خود در زمينه شناسائی و گردآوری اسناد ارزشمند، براي اسناد شخصی نيز راهکارهای مختلفی در نظر گرفت كه يكی از آنها، شيوه خريداری اسناد است. بر اساس ماده پنجم آئیننامه خریداری اسناد، این نوع سندها پس از انجام امور ثبتی، طبق اصول آرشیو، جزء اموال دولتی محسوب و نام فروشنده، به عنوان منشأ سند تلقی و ضبط میشود. روال شناسائی و انتقال اسناد خريداری، بدین گونه است که ابتدا کارشناسان متخصص، اسناد دريافتی از فروشنده را مورد بررسی و ارزشيابی اوليه قرار ميدهند. با تهیه شدن فهرست توصیفی، اسناد به منظور تعیین قیمت به كارگروه خرید اسناد تحویل میشود. پس از تعیین شدن قيمت، در صورت رضایت فروشنده به قیمت تعیین شده، مجموعه، خریداری شده، و به منظور آمادهسازی و پردازش اطلاعات، در چرخه کاری قرار میگیرد. این اسناد در نهایت به مخازن آرشیوی انتقال مییابد.
برخی از اسناد شخصی نیز توسط اشخاص حقیقی و حقوقی به خزانه سازمان اهداء میشوند كه بر اساس ماده یک آییننامه نحوه دسترسی به اسناد آرشیوی، در ردیف اسناد آرشیوی قرار میگیرند. به جرأت میتوان گفت كه مجموعههای اسناد اهدائی و خریداری شده، از لحاظ قدمت و انواع سند شامل: رقمها، فرمانها، وقفنامهها، مبایعهنامهها، مصالحنامهها، نکاحنامهها، دستخطهای رجال و... در گروه ارزشمندترین اسناد ملی محسوب میشود؛ قدیمیترین سند سازمان- كه بیش از 720 سال قدمت دارد – و متمم قانون اساسی مشروطه در زمره همین اسناد است.
شایان گفتن است، تاكنون، صدها مجموعه ارزشمند به سازمان اهدا شده است كه از آن میان میتوان مجموعههای دریافتی از خانوادههای روانشاد علی اصغر حكمت، محمدعلی جمالزاده، ملك الشعرای بهار و پروین اعتصامی و.... نام برد.
اداره کل خدمات آرشیوی (اداره ارتباطات آرشیوی) به مناسبت 19 اردیبهشت، روز اسناد ملی و میراث مکتوب، نمایشگاه مجازی «گزیدهای از اسناد اهدائی و خریداری» شامل 15 عنوان با معرفی 16 برگ سند را آمادهسازی و در وبگاه سازمان تقدیم به علاقمندان حوزه سند نموده است.
