بهمناسبت 16 تیر، روز ملی مالیات
.gif)
به طور کلی مالیات، وجهی است که بر اساس قانون از مردم متناسب با شغل و اموال آنان اخذ میشود. دولت این پول را از شهروندان کشور برای مخارج عمومی میگیرد. پرداخت مالیات توسط اشخاص حقیقی و حقوقی انجام میشود.
پرداخت مالیات در چارچوب یک نظام مالیاتی منصفانه و مطلوب از مصادیق بلوغ فرهنگی ملت و دولتی است که عزم خود را برای گام نهادن در مسیر رشد و تعالی جزم نمودهاند.
همه مردم و شهروندان جوامع مختلف دنیا میدانند، اگر در زندگی روزمره خود خدمتی دریافت میکنند، باید هزینهاش را به طور مستقیم یا غیرمستقیم پرداخت نمایند.
کشور ما از قدیمیترین کشورهایی است که برای تامین مخارج عمومی دست به وصول مالیات زده است.
اخذ مالیات از دورة سومریان یعنی حدود پنج هزار سال قدمت دارد. دریافت مالیات در زمان داریوش هخامنشی پایه گذاری شد که بر مبنای آن بخشهای امپراطوری ملزم به پرداخت میزان معینی مالیات شدند.
قبل از دریافت وجوه مالیات نقدی، مالیات به شکل پیشکشها و هدایا و به صورت غیر نقدی پرداخت میشد. از زمان سلوکیان نظام مالیاتی مختلط و شامل دو نوع مالیاتهای مستقیم و غیرمستقیم شد. بدین معنا که شامل مالیات اراضی و پس از آن مالیات سرانه بود. در این زمان همچنان هدایا گرفته میشد، و علاوه بر آن مبالغی مالیات غیر نقدی نیز دریافت میگردید ولی مالیات غیرمستقیم منحصر به حقوق گمرکی بود.
در دوره ساسانیان مالیات نرخی شد و بر حسب «مقاسمه» وصول میشد و به نسبت خوبی و بدی محصول سهمی از حاصل اراضی دریافت میشد. در صدر اسلام، نظام مختلط مالیاتی پدید آمد و از منابع متنوعتری مالیات گرفته شد و بر مالیاتهای عرفی سابق، تعدادی مالیات جدید از قبیل مالیات مستغلات، مالیات ضرابخانه، مالیات کشتیرانی، باج ماهیگیری، مالیات معادن و مالیات کسبه صنعتگران اضافه و به علاوه شماری مالیاتهای شرعی مانند زکات و خمس نیز بر آنها افزوده شد.
در دو قرن اولیه ظهور اسلام، سرزمین ایران به عنوان بخشی از سرزمینهای یکپارچه اسلامی، زیر نظر حکام عرب و با اصول اداری حکومت مرکزی اسلام اداره میشد؛ از زمان صفاریان به بعد است که حکومتهای مستقل با اصول مالیاتی جداگانه در ایران پدید میآید. در عصر مغول، رواج اصلاحات خاص مغولی نظام مختلط مالیاتی را پیچیده ساخت و بر تعداد منابع درآمد بهطور چشمگیری افزود. در دورة صفویه پارهای از مالیاتها، همچون مالیات ارضی، اغنام و احشام، مالیات سرانه و آببها دارای نرخ معین بود و به طور نسبی دریافت میشد. شاه عباس اول با تجدید نظر در وضع مالی کشور، اصلاح مالیاتها و مراقبت در جلوگیری ظلم به مردم باعث دلگرمی رعایا گردید.
در شروع کار سلسله قاجاریه، به واسطه آشفتگی وضعیت کشور، هیچ نظام ملی و مالیاتی آن هم به صورت منظم و منسجم وجود نداشت.
در زمان ناصرالدینشاه، امیرکبیر به تنظیم امور مالی و ایجاد تعادل بین درآمد و هزینه و توازن بودجه همت گماشت ولی پس از او، بینظمی سابق دوباره حاکم شد. در اواخر سلطنت ناصرالدینشاه دوباره وضع مالی مورد توجه حکومت قرار گرفت.
با برقراری حکومت مشروطه، دخالت در دخل و خرج مملکت به عهده مجلس شورای ملی و نمایندگان مردم گذاشته شد. اصل مساوات و برابری افراد و اتباع کشور در مقابل مالیات به شکل منظم و جدید مورد توجه قرار گرفت و کلیه طبقات مکلف به پرداخت مالیات شدند.
از سال ۱۳۰۰ شمسی در اوضاع مالی و به خصوص نظامات مالیاتی اصلاحاتی به عمل آمد. و از این گذشته سیاست مالیاتی مورد توجه قرار گرفت و بین مقررات مالیاتی و فعالیتهای اقتصادی مورد احتیاج کشور ارتباط برقرار شد.
ادارهکل خدمات آرشیوی(اداره ارتباطات آرشیوی) بهمناسبت 16 تیر، روز ملی مالیات، نمایشگاه مجازی شامل 17 عنوان (22 برگ سند) آمادهسازی و در وبگاه سازمان منتشر کرده است.
