به گزارش روابط‌عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم، قدیمی و گاه مغفول‌مانده موجود در گنجینه آرشیوی این سازمان طراحی شده است و در هر شماره، یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی، اداری یا اجتماعی موجود در آرشیو ملی ایران را معرفی می‌کند.

دهمین شماره این مجموعه به معرفی یکی از اسناد دوره صفویه اختصاص دارد؛ سندی با عنوان «رقم (فرمان) شاه عباس اول در خصوص ممنوعیت کدخدایان اقلید فارس از دریافت هرگونه وجوهی به هر اسم و رسم از شیخ شهباز، فرزند شیخ حیدر، و خویشان او».

در بالاترین بخش سند، تحمیدیه‌ای با مضمون «هو الملک لله» با آب زر نوشته شده است. زیر تحمیدیه، مهری با سجع «بنده شاه ولایت عباس» دیده می‌شود و در حاشیه آن، نام چهارده معصوم(ع) نقش بسته است:

«اللهم صل علی النبی و الوصی و البتول و السبطین و الباقر و الصادق و الکاظم و الرضا و التقی و النقی و الزکی و المهدی»

طغرای سند نیز با عبارت «فرمان همایون شد» در ابتدای سطر نخست و با مرکب سرخ نگاشته شده است.

خط نوشتاری سند نستعلیق است، هرچند فاصله میان سطور در آن یکسان نیست. متن فرمان به‌صورتی روان و خوانا تحریر شده و تاریخ آن جمادی‌الثانی سال ۱۰۰۶ هجری قمری، مصادف با دی یا بهمن ۹۷۶ هجری خورشیدی است.

این فرمان افزون بر تبیین شیوه اداره املاک و چگونگی دریافت حقوق دیوانی، دربردارنده اصطلاحات دیوانی مرتبط با زمین‌داری و عواید آن، از جمله «اخراجات» و «عوارضات» است.

مضمون فرمان چنین است که در پی عریضه شیخ شهباز، ملاک اقلید، درباره مزاحمت کدخدایان قصبه «بازبچه»، شاه عباس اول حکمی صادر می‌کند. وی با توجه به اقامت طولانی شیخ شهباز در آن ناحیه، اشتغال او به زراعت، توانایی وی در پرداخت مالیات املاک و نیز با استناد به فرمان شاه طهماسب اول، مقرر می‌دارد که کدخدایان اقلید به هیچ وجه و تحت هیچ عنوان، وجهی از او دریافت نکنند.

همچنین، در این فرمان حاکم فارس مکلف شده است که هیچ‌گونه مطالبه‌ای درباره املاک یادشده از شیخ شهباز نداشته باشد. در پایان فرمان نیز تصریح شده است که از این پس، نیازی به صدور حکم مجدد سالانه در این زمینه نخواهد بود.

فرمان خطاب به کدخدایان صادر شده است؛ منصبی که در دوره صفویه، اداره امور محلی، جمع‌آوری مالیات و ریاست بر ساکنان روستاها را بر عهده داشت. انتخاب کدخدا معمولاً با معرفی فردی امین و معتمد از سوی اهالی قریه انجام می‌شد. پس از تنظیم رضایت‌نامه‌ای به نام او و تعیین مواجبش، نقیب آن را مهر می‌کرد و کلانتر نیز آن را تأیید می‌کرد. بدین ترتیب، کدخدا به‌صورت رسمی عهده‌دار مسئولیت می‌شد.

این سند با شماره ۳۵۶-۹۹۷ در آرشیو ملی ایران نگهداری می‌شود.