اولین کرسی: جایگاه حق تکثیر و عرضه منابع کتابی در کتابخانههای دیجیتالی ایران: تحلیلی بر موانع پیشرو و راهکارهای حقوقی
نام و نام خانوادگی: زینب پاپی
میزان تحصیلات: دکتری
رشته تحصیلی: علم اطلاعات و دانششناسی
مرتبه علمی: استادیار
نام و آدرس محل اشتغال: سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
شماره تلفن: ۰۲۱۸۱۶۲۲۹۸۷
آدرس ایمیل: Zeinab.papi۱۲@gmail.com
شناسه ORCID: ۰۰۰۰-۰۰۰۲-۱۴۹۵-۰۷۲۳
برای مشاهده گزارش ارائه اولین کرسی اینجا را کلیک نمایید.
عنوان کرسی:
جایگاه حق تکثیر و عرضه منابع کتابی در کتابخانههای دیجیتالی ایران : تحلیلی بر موانع پیش رو و راهکارهای حقوقی
عنوان انگلیسی:
The reproduction and representation of book resources in Iranian digital libraries: An analysis of the challenges ahead and legal solutions
پژوهش های پیشین پیشنهاد دهنده در زمینه حوزه موضوعی کرسی
۱. طرح پژوهشی
پاپی، زینب (۱۴۰۴). تحلیل موانع اخذ حق تکثیر و عرضه برای دیجیتالی کردن منابع کتابی در کتابخانه های دیجیتالی ایران و ارائه راه کارها. طرح پژوهشی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
۲. مقاله:
پاپی، زینب. (۱۴۰۴). استثنائات و معافیت های کتابخانه ای حق مولف منابع دیجیتال: مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی ایران، فرانسه، آلمان و برخی اسناد و معاهدات بین المللی. مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات, ۳۶(۲), -. doi: ۱۰.۳۰۴۸۴/nastinfo.۲۰۲۵.۳۶۶۹.۲۳۰۳
شرح موضوع :
مجموعه منابع اطلاعاتی تنها به منابع چاپی محدود نشده و منابع دیجیتال و استفاده از آنها روبه افزایش است. بر همین اساس توسعه کتابخانههای دیجیتالی امری مهم تلقی میشود، چرا که روش های نوآورانه در گردآوری، ذخیرهسازی و انتقال دانش توسط کتابخانههای دیجیتالی امکانپذیر شده و ارتقاء تحقیق و توسعه علمی را سبب شده است (سان و یوان[۱]، ۲۰۱۲). البته باید اذعان کرد که گردآوری منابع دیجیتالی و یا توسعه کتابخانه دیجیتالی امری ساده نبوده و لازمه آن توجه به برخی الزامات و زیر ساختهای حقوق دیجیتال است که طی یک فرایند حقوقی و با اعمال تدابیر فنی قابل اجرا هستند. چنانچه که کویل توصیه میکند، مستندکردن وضعیت حق مولف اثر به سه گروه کاربر، مولف و کتابخانه کمک خواهد کرد. کمک به کاربران در انتخاب منابع مناسب؛ نشان دادن وضعیت استفاده از اثر برای مولف و وضعیت نمایش و دانلود اثر مورد حمایت حق مولف و سایر آثار در عرضه عموم را به کتابخانه ها نمایش میدهد (آگنیو، ۱۳۹۸).
پس توجه به حقوق مادی و معنوی صاحبان آثار و اخذ مجوز پیرامون حق تکثیر و عرضه اثر از ناشران در کتابخانههای دیجیتالی در توسعه و ترویج کتابخانهها و آثار سهم بسزایی به عهده دارد. با این توصیف، پرسش هایی که قرار است در این پژوهش به آنها پرداخته شود به قرار زیر است:
حمایت های حقوقی (مانند حفاظت از آثار، ضمانت اجراها) در قوانین حق مولف در خصوص تدابیر فنی برای حفاظت از حق تکثیر و عرضه منابع کتابی در کتابخانههای دیجیتالی ایران کدام است؟ موانع و راه کارهای حقوقی برای اخذ حق تکثیر و عرضه منابع کتابی از ناشران در کتابخانههای دیجیتالی ایران کدام است؟ [۱]. Sun and Yuan
سوابق دانشی:
در ادامه برای تبیین موضوع و مبانی پژوهش به تحلیل برخی از اسناد و قوانین به طور نمونه اشاره میشود.الف. حمایت های حقوقی از تدابیر و اقدامات فنی
دستورالعمل پارلمان و شورای اتحادیه اروپا راجع به هماهنگسازی برخی جنبههای حق مولف و حقوق مرتبط در جامعه اطلاعاتی در دستورالعمل اتحادیه اروپا بر استفاده از اقدامات حفاظت فناورانه و اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق مالکیت فکری به صورت مشترک به دلیل تاثیر بر حق مولف و حقوق مرتبط تاکید میشود.
حمایت از اقدامات فناورانه تعیین شده در دستورالعمل اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۱ به منظور حصول اطمینان از حمایت و اجرای موثر حقوق اعطا شده به نویسندگان و سایر صاحبان حقوق طبق قوانین اتحادیه ضروری است. چنین حفاظتی باید حفظ شود و در عین حال اطمینان حاصل شود که استفاده از اقدامات فناورانه مانع بهرهمندی از استثنائات و محدودیت های مقرر در دستورالعمل نمیشود. صاحبان حق باید از طریق اقدامات داوطلبانه این فرصت را داشته باشند. آن ها باید در انتخاب ابزارهای مناسب برای امکان بهره مندی ذینفعان از استثناها و محدودیت های مقرر در این دستورالعمل آزاد باشند.در صورت فقدان اقدامات داوطلبانه، کشورهای عضو باید اقدامات مناسب را مطابق با بند اول ماده ۶ بند ۴ دستورالعمل اتخاذ کنند. ازجمله جایی که آثار و سایر موضوعات از طریق خدمات درخواستی در دسترس عموم قرار میگیرد (DIRECTIVE (EU) ۲۰۱۹/۷۹۰ OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL). در دستورالعمل سال ۲۰۱۹ همانطور که بیان شد، صرفا به همین بند مذکور اشاره شده است و سایر مقررات در نسخه سال ۲۰۰۱ در خصوص تدابیر و اقدامات فنی قابل استفاده است. در دستورالعمل سال ۲۰۰۱ به تفاوت بین "اقدامات فناورانه" و «موثربودن» آن هم پرداخته شده است.
تعریف « اقدامات فناورانه » و « موثربودن» آنها در ماده ۶، بند ۳ دستورالعمل ۲۰۰۱ بیان شده است. هر دو اصطلاح از تعریفی وسیع برخوردارند. اقدامات فناورانه هر مکانیزمی را پوشش میدهد که معمولاً برای محدود کردن اعمالی که توسط دارنده حقوق مجاز نیست استفاده میشود. در مورد موثر بودن هم، هرگونه کنترل دسترسی، مکانیسم حفاظتی یا مکانیزم کنترل کپی را، صرف نظر از اثربخشی فنی آن، پوشش میدهد. بنابراین حتی ضعیف ترین اقدامات حفاظتی در برابر ساده ترین انواع دور زدن نیز حمایت قانونی میشود. پس با این اوصاف، یک قلم نشانگر - که میتواند برای شکست چندین نوع مکانیسم حفاظت از سی. دی با کشیدن روی سی دی مورد استفاده قرار گیرد - در صورت تبلیغ می تواند به عنوان یک وسیله دور زدن قلمداد شود. در شرح[۲] بند ۴۸ دستورالعمل ۲۰۰۱ به نرم افزارها و محدودیت در اعمال اقدامات فنی اشاره میکند. حفاظت نباید از عملکرد عادی تجهیزات الکترونیکی و توسعه فناوری آن جلوگیری کند، یا نباید اقدامات فنی در محصولات یا خدمات الزامی شود (براون، ۲۰۰۳).
این توضیح برای حفظ تعادل در حفاظت از حقوق پدیدآور و کاربر به عنوان دو ضلع در حقوق دیجیتال مطرح شده است. چرا که استفاده از اقدامات فنی سختگیرانه، سبب میشود کاربر از دسترسی های قانونی و معمول به محتوا سلب شود.
ماده ۶ دستورالعمل جنجالی ترین بخش آن است. و بندهایی از آن به حمایت های قانونی از تدابیر فنی اختصاص دارد. در ماده ۶، بند ۱، از کشورهای عضو میخواهد « حفاظت قانونی کافی [۳]» در برابر دورزدن های عمدی تدابیر فنی را فراهم کنند- صرف نظر از اینکه چنین عملی به حق تکثیر آسیب می زند یا خیر. در ادامه بند فوق، ماده ۶ بند ۲ دستورالعمل است که از تدابیر فنی حمایت میکند. بند دوم همین ماده کشورهای عضور را متعهد میکند، با ممنوع کردن هرگونه فعالیت شامل ساخت، واردات، توزیع، فروش، اجاره یا تبلیغ وسایل یا خدمات و ابزارهایی که هدفشان دورزدن تدابیر فنی است حمایت حقوقی موثر و مناسب را به عمل آورند.
قانون حق مولف و حقوق مرتبط آلمان ۲۰۲۱
قانون مذکور برای حمایت از تدابیر فنی، مواد (d) ,(b) ,(a)۹۵ و (b)۱۰۸ را به آن اختصاص داده است. در ماده (a)۹۵ بند ۱ و ۲ آن به تدابیر فنی موثر و تعریف تدابیر فنی اشاره میکند. قانون گذار معتقد است اگر تدابیر فنی موثر برای حفاظت از اثر مورد حمایت قانون حق مولف به کار گرفته شود، نمی توان بدون رضایت صاحب حق تدابیر فنی را دورزد، مگر اینکه دلایل منطقی برای دورزدن تدابیر فنی به منظور تسهیل دسترسی به اثر وجود داشته باشد. تعریف تدابیر فنی در قانون مذکور هم مشابه قانون حقوق مالکیت فکری فرانسه است که در ادامه بیان شده است. در بند ۳ همین ماده به ابزارهای دورزدن می پردازد. این بند کشورهای عضور را متعهد میکند تولید، واردات، توزیع، فروش، اجاره، تبلیغ به منظور فروش یا اجاره با اهداف تجاری، با شرایط زیر ممنوع است:
موضوع تبلیغ فروش، بازاریابی است که هدف آن دورزدن تدابیر فنی موثر است؛ به جز دورزدن تدابیر فنی موثر، هدف آن منفعت اقتصادی محدود باشد؛ به منظور تسهیل دورزدن تدابیر فنی موثر طراحی، تولید و یا ارائه شده باشد.
در ماده (b)۹۵ قانون یادشده، به تدابیر در ارتباط با محدودیت ها اشاره میکند. زمانیکه صاحب حق از تدابیر فنی براساس قانون مذکور استفاده میکند، صاحب حق باید به ذینفعان و موضوعات مورد اشاره در مواد زیر کمک کند، تا دسترسی قانونی به اثر مربوطه داشته باشند. برخی از ذینفعان و موضوعات بیان شده عبارت است از: ماده (b)۴۴ (دادهکاوی و متنکاوی)؛ ماده ۴۵ (افراد دارای معلولیت و با نقص بینایی یا ناتوانی در خواندن؛ ماده ۵۳ (تکثیر برای استفاده های خصوصی و شخصی)؛ ماده ۶۰ (تحقیقات علمی، کتابخانهها).
قانونگذار ضمن توجه به تدابیر فنی اما به شدت به استفاده قانونی و توجه به استثنائات توجه دارد که مبادا با تدابیر فنی سختگیرانه، از ذینفعان و موضوعات در استفادههای قانونمند غفلت شود.
قانون حقوق مالکیت فکری فرانسه ۲۰۲۲
بخش دوم قانون حقوق مذکور به تدابیر و اقدامات فنی حفاظت از اطلاعات اختصاص دارد. ماده ۳۳۱ و ۷ بند آن الزاماتی را در این زمینه مطرح کردهاند. ماده ۵-۳۳۱ L.قانون، تدابیر و اقدامات فنی موثر به منظور جلوگیری یا محدودکردن استفادههای غیرمجاز توسط صاحبان حقوق اثر، به جز نرم افزار، تفسیر، گرامافون، ویدیوگرام، برنامه یا نشریه مطبوعاتی صورت میگیرد. منظور از اقدامات فنی، هر فناوری، ابزار یا مولفهای است که در چارچوب عملکرد عادی خود، وظیفه مورد اشاره را انجام می دهد. اقدامات فنی زمانی مؤثر تلقی میشوند که استفاده از آن توسط صاحبان حقوق کنترل شود. کنترل از طریق اعمال کد دسترسی، فرآیند حفاظتی مانند رمزنگاری، اختلال یا هر نوع تغییر دیگری در شیء حفاظت شده یا مکانیزم کنترل کپی انجام میشود.
در ادامه همین ماده، قانونگذار معتقد است که تدابیر و اقدامات فنی نباید به گونه ای باشد که مانع از اجرای موثر همکاری شود. همچنین اقدامات فنی نمیتواند با استفاده آزاد از اثر یا شیء مورد حمایت قانون با توجه به حقوق صاحبان حق مخالفت کند. افزون بر آن، در ماده ۷-۳۳۱L. به صاحبان حقوق اختیار را میدهد که با توجه به ماده پیشین ۵-۳۳۱L.، تعداد نسخهها را محدود کنند. هرچند، تدابیر فنی به گونه ای نباشد که افراد را از استثنائات مندرج در بند ۲ ماده ۲۸-۳۳۱L. که شامل افراد بهرهمند از استثنائات تکثیر و نسخه برداری شخصی است، محروم کند. دسترسی قانونی به اثر و مراعات شروط سه گام کنوانسیون برن در این ماده تصریح شده است.
با توصیفاتی که از تدابیر فنی در قانون مالکیت فکری فرانسه بیان شد، هرگونه تدابیر فنی و حمایت حقوقی از آن نباید با استفاده به منظور تکثیر و سایر استفاده ها و استثنائات مقرر در قانون مغایرت داشته باشد.
پیشنویس لایحه قانون حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط/ بازنگری شهریور ۱۳۹۸ در پیشنویس لایحه، فصل چهارم را به ضمانت اجراهای مربوط به تدابیر فنی حفاظتی و شناسنامهی اثر اختصاص داده است. ماده ۱۱۲ آن، ارتکاب هر یک از اقداماتی که در زیر بیان می شود را ممنوع و در حکم نقض حقوق مورد حمایت این قانون برشمرده است:
نقض تدابیر فنی حفاظتی که برای جلوگیری یا محدود کردن تکثیر غیر مجاز اثر، حامل شنیداری و برنامه رادیو تلویزیونی یا کاستن از کیفیت نسخه های تکثیر شده طراحی شده اند.
نقض تدابیر فنی حفاظتی که برای جلوگیری از دریافت غیر مجاز برنامه های رمزنگاری شده که از رادیو و تلویزیون یا هر وسیلهی ارتباطی دیگر از جمله ماهواره پخش میشوند، طراحی شدهاند.
ساخت، واردات یا توزیع هر وسیله، اعم از سخت افزار یا نرمافزار که کاربرد غالب آن نقض تدابیر فنی حفاظتی فوق باشد یا برای این کاربرد تبلیغ و به بازار عرضه میشود.
حذف یا دستکاری شناسنامه ی الکترونیکی اثر یا حامل شنیداری بدون مجوز.
توزیع، واردات به قصد توزیع، پخش از رادیو و تلویزیون، مخابره به عموم یا در دسترس عموم قراردادن اثر، اجرا، حامل شنیداری یا برنامه ی رادیو تلویزیونی با علم به اینکه شناسنامه ی الکترونیکی آن بدون اجازه حذف یا دستکاری شده است.
تبصره- اَعمال مذکور در بندهای (۱)، (۲)، (۳) و (۵) این ماده در صورتی مستوجب مجازات است که با مقاصد تجاری انجام شود. این تبصره، بند ۴ را که دستکاری شناسنامهی الکترونیکی اثر است مدنظر قرار نداده است. معنای دیگر این تبصره برای ماده ۴ این است که اگر شناسنامهی الکترونیکی اثر یا حامل شنیداری حذف یا دستکاری شود، شامل مجازات نمیشود. مگر نه اینکه همانطور که از توصیف شناسنامهی اثر در پیشنویس قابل استنباط است، حفظ حقوق معنوی پدیدآورنده اثر و به عبارتی هویت اثر است.
در ماده ۱۱۲ به شناسنامهی اثر اشاره میکند، آنچه که در پیشنویس آمده منظور از شناسنامهی اثر عبارت است از اطلاعاتی، اعم از حروف، عدد و رمز، که مشخص کنندهی هویت پدیدآورنده، اثر، اجراکننده، اجرا، حامل شنیداری، تولید کنندهی حامل شنیداری، سازمان پخش رادیو تلویزیونی، برنامهی رادیو تلویزیونی یا صاحب حق و ضوابط و شرایط استفاده از آنها است و به نسخهای از اثر، اجرای ضبط شده، حامل شنیداری یا برنامهی رادیو تلویزیونی ضبطشده پیوست، یا همراه رادیو تلویزیونی، مخابره به عموم یا در اختیار عموم قرار دادن آنها ظاهر شده باشد.
با توجه به تعریف شناسنامهی اثر در پیشنویس لایحه که بیان شد، به نظر منظور از آن همان فراداده حقوقی است که به عنوان توصیف اطلاعات و منشا اثر برای تعیین وضعیت حقوق و دسترسی به همراه اثر ارائه میشود.
بندهای اشاره شده برای حمایت های حقوقی از تدابیر فنی بیان شده اند که در اسناد و قوانین بینالمللی مورد تصریح قرار گرفته است.
اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق مالکیت فکری
بررسی قوانین داخلی که پیشتر در بحث استثنائات و تدابیر فنی از آنها نام برده شد، نمایانگر این است که در هیچیک از قوانین پیش گفته از اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق، حمایت حقوقی صورت نگرفته است. فقط در پیش نویس لایحه حمایت حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط با عنوان "شناسنامهی اثر" بیان شده است که پیشتر توضیح داده شد.
اما مطالعه اسناد و قوانین بین المللی بیانگر توجه قانونگذار به این حوزه است.
نخستین اسناد بین المللی که به طور مشخص درباره مدیریت حقوق سخن گفتهاند، معاهده حق مولف وایپو و معاهده اجراها و صفحات صوتی وایپو است. مواد ۱۲ و ۱۹ این دو معاهده به این موضوع پرداخته و با عنوان "تعهدات مربوط به اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق" کشورهای عضو معاهده را مکلف میکنند، راه حلهای قانونی مناسب و موثر در این زمینه پیشبینی کنند. بند ۱ هر یک از دو ماده، اعمالی که با هدف آسیب رساندن، زمینه سازی، تسهیل آسیب یا پنهان سازی نقض به حقوق پیش بینی شده در این معاهدات و کنوانسیون برن انجام گیرد مشمول این ضمانت اجراها خواهد بود.
اعمال به طور مشخص عبارت است از:
- حذف یا تغییر هرگونه اطلاعات الکترونیکی مرتبط با مدیریت حقوق؛
- توزیع، واردات با هدف توزیع، پخش رادیویی یا ارتباط با عموم یا نسخه های آثار با آگاهی از اینکه اطلاعات الکترونیکی مرتبط با مدیریت حقوق بدون اجازه از صاحبان حقوق حذف یا تغییر یافته است (زرکلام، ۱۳۹۴؛ معاهده حق مولف وایپو، ۱۹۹۶).بند ۲ ماده، "اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق" به معنای اطلاعاتی قلمداد میکند که شامل اطلاعاتی درباره اثر، نویسنده اثر، صاحب حق در اثر، اطلاعاتی درباره شرایط و ضوابط استفاده از اثر است، هر شماره یا کدی نمایانگر چنین اطلاعاتی میشود و هر یک از این اطلاعات به نسخه اثر پیوست بوده در هنگام ارتباط اثر با عموم ظاهر میشود.
در قانون حقوق مالکیت فکری فرانسه، با عنوان اطلاعات مربوط به اثر در ماده ۱۱-۳۳۱L. بیان شده است. اطلاعات به صورت الکترونیکی مربوط به نظام حقوقی مرتبط با اثر است. به عبارتی، هرگونه اطلاعاتی که توسط صاحب حق عرضه میشود و امکان شناسایی اثر یا صاحب حق را فراهم میکند. اطلاعاتی درباره شرایط و شیوه های استفاده از اثر و هر کدی که نشانگر تمام یا بخشی از این اطلاعات باشد. همچنین در دستورالعمل اتحادیه اروپا ۲۰۰۱ و ماده ۷ آن به این موضوع پرداخته است.
ماده مذکور کشورهای عضو را مکلف کرده حمایت قانونی کافی در مقابل هر شخصی که آگاهانه و بدون مجوز انجام هر یک از اعمال زیر را انجام میدهند، فراهم کنند:
حذف یا تغییر هرگونه اطلاعات الکترونیکی مدیریت حقوق؛
توزیع، واردات، پخش، ارتباط با عموم یا در دسترس قراردادن آثار یا سایر موضوعات مورد حمایت دستورالعمل که در آن اطلاعات الکترونیکی مدیریت حقوق بدون مجوز از آن حذف یا تغییر داده شده باشد.
افزون بر آن، مطابق بند ۲ ماده ۷ دستورالعمل، عبارت "اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق" به معنای هرگونه اطلاعات ارائه شده توسط صاحبان حق است که اثر یا سایر موضوعات ذکر شده در این دستورالعمل را شناسایی میکند. علاوه بر این، نمایانگر نویسنده یا هر صاحب حق دیگری، یا اطلاعاتی در مورد شرایط و ضوابط استفاده از اثر یا سایر موضوعات، و هر شماره یا کدی که چنین اطلاعاتی را نشان میدهد، میباشد. این اطلاعات پیوست اثر است.
تقریبا موادی که در قوانین مختلف پس از دو معاهده حق مولف وایپو و معاهده اجراها و صفحات صوتی وایپو در ارتباط با اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق ارائه میشود، مشابه بوده و تکرار شده است.
بخش (a)۱۲۰۲ از قانون حق مولف هزاره دیجیتال مقرر میدارد، هیچ شخصی نباید بهطور عمدی و با قصد تحریک، نقض حق مولف را محتمل، تسهیل یا پنهان کند. همچنین اطلاعات مدیریت حق مولف که نادرست است را ارائه دهد، یا اطلاعات مدیریت حق مولف نادرست را توزیع یا با هدف توزیع وارد کند. در بخش دیگری از این ماده اطلاعات مدیریت حق مولف شامل نام مالک حق مولف به همراه آنچه در اعلانیه حق مولف بیان شده و نام نویسنده میباشد.
در ماده (c)۹۵ قانون حق مولف آلمان هم، اطلاعات مرتبط با مدیریت حقوق که به نسخه اثر پیوست میشود، نمیتواند حذف یا تغییر یابد. در صورتیکه آگاهانه حذف یا تغییر یابد و اینکار بدون مجوز از صاحب حقوق انجام شده باشد، این اقدامات با هدف تحریک، تسهیل یا پنهانکردن نقض حق مولف یا حقوق مرتبط صورت گرفته و مشمول ضمانت اجراهاست.
به گفته بالت [۴] تخلف از اقدامات فناورانه و اطلاعات مدیریت حقوق مستلزم حبس حداکثر یک سال یا جزای نقدی است (۲۰۱۹). در سایر بندهای ماده مذکور موارد مشابه آنچه در سایر معاهدات و قوانین بیان شد، تکرار شده است.
تقریبا تمامی اسناد و قوانین در زمینه اطلاعات مدیریت حقوق دارای قواعد و تعاریف مشترک هستند. پایه تمام آنها هم معاهده حق مولف وایپو و معاهده اجراها و صفحات صوتی وایپو است.
ادامه تحلیل قوانین و اسناد در طرح پژوهشی بیان شده است، که به دلیل قالب کرسی در اینجا به همین موارد فوق بسنده شد.
[۲] . Recital
[۳] . Adequate legal protection
[۴] . Bolte
ب. مطالعات و پژوهش های مرتبط با موضوع با مطالعه و تحلیل پژوهش های یادشده میتوان به اهمیت کسب مجوز حق مولف اذعان کرد. در هر یک از پژوهش هایی که به کتابخانه دیجیتال و حق مولف پرداخته اند و یا دیجیتال سازی را در این محیط بررسی کردهاند، به موضوع اخذ مجوز از دارنده حق مولف و مسائل فنی اشاره داشته اند و از آنها به عنوان چالش هایی در مسیر فرایند دیجیتال سازی منابع دیجیتال بیان کردهاند. پژوهش هایی مانند فابونمی، پاریس و فابونمی (۲۰۰۹)؛ آدرا آمولو (۲۰۱۱)؛ موسی و موسی (۲۰۱۲)؛ مطالعه پاندی و میسرا (۲۰۱۴)؛ اُودم، کِکِ و اونوورا (۲۰۱۵)؛ اولواکاچوکو ننجی (۲۰۱۸)؛ امین و جبین (۲۰۱۸)؛ الغنیمی و چودری (۲۰۲۲)؛ حریری و رادفر (۱۳۹۳)؛ رادفر (۱۳۹۸)؛ رحمانی (۱۴۰۱) و ابراهیمی و همکاران (۱۴۰۲). برخی دیگر از پژوهشها به شکلهای مختلف به ضرورت کسب مجوز و یا به تاثیر حق مولف در دیجیتال سازی پرداختهاند. پژوهش اِزِآسوگوا (۲۰۱۱) و هادسن و کنیون (۲۰۱۴)؛ دریدن (۲۰۱۴)؛ صفایی و افشار قوچانی (۱۳۹۵)؛ پاپی (۱۴۰۰)؛ آموزگار، نوروزی و صرافزاده (۱۴۰۱) در این دسته جای میگیرد. اما هیچیک از پژوهش های ذکرشده موضوع کسب مجوز حق مولف برای دیجیتالسازی منابع و موانع پیشروی آن را به صورت دقیق مورد موشکافی قرار نداده اند.
مطالعه جورج (۲۰۰۵) به کسب مجوز از ناشر برای کتابخانه دانشگاه کارنگی؛ مطالعه کایلین (۲۰۱۴) به دیجیتال سازی کتاب های موجود در گوگل بوکس و دادگاه عالی اتحادیه اروپا (۲۰۱۴) در رای دادگاه هم موضوع صدور مجوز در دیجیتالی کردن کتاب جالب توجه بود که طبق دستور العمل اروپا و محدودیت ها و استثنائات رفتار کرد. همچنین در پژوهش پاپی (۱۴۰۲)، کتابخانه دیجیتال کتابخانه ملی ایران از جمله سامانه های مورد مطالعه در پژوهش وی بود که از نظر الزامات فنی برای حفاظت از حق مولف محتواهای دیجیتال تا حدودی توانسته انتظارات را برآورده کند. ضمن اینکه در کتابخانه دیجیتال یادشده منابع کتابی تنها منابعی هستند که به دلیل نگرانی های ناشران و حقوق مادی مترتب بر آنها تاکنون در معرض تکثیر و عرضه قرار نگرفته است.
بر همین اساس، پژوهش پیش رو در تلاش است به تحلیل موانع حقوقی بپردازد و راهکارهای کاربردی برای کمک به کتابخانههای دیجیتال و حفظ حقوق پدیدآورندگان ارائه دهد. موضوعی که در هیچیک از پژوهشهای انجام شده به آن پرداخته نشده است.
موارد نوآوری:
یکی از چالش هایی که گریبانگیر کتابخانههاست، موضوع حق مولف و کسب اجازه از ناشران و دارندگان حقوق مادی و معنوی برای دیجیتالی شدن کتاب هاست. بنابراین کتابخانهها باید برای استفادههایی مانند دیجیتال سازی و دسترس پذیری چنین منابعی، نسبت به اخذ مجوز حق عرضه از ناشران و مولفان اقدام کنند. چرا که بدون اخذ مجوز از ناشران دیجیتالسازی منابع امری بیهوده محسوب میشود. اما به نظر میرسد ناشران به دلایل مختلف مانند مسائل حقوقی و ضعف قوانین در حوزه منابع دیجیتال و مسائل فنی و نظیر آن تمایلی به دیجیتالسازی کتابها توسط کتابخانهها نداشته باشند. مسئله پرچالشی که تاکنون موضوع هیچ یک از پژوهش های داخل کشور نبوده و پژوهشگر در این پژوهش درصدد است بتواند با شناسایی موانع حقوقی اخذ مجوز حق تکثیر و عرضه تا حدودی به رفع نگرانی ناشران، کمک به کتابخانهها در غنیکردن منابع دیجیتال، حفاظت از منابع دیجیتال برای آیندگان و آسانی دسترسی کاربران به منابع دیجیتال کمک کند. همچنین انجام این پژوهش میتواند به بخش دیجیتال سازی کتابخانه ها برای مدیریت محتوای دیجیتال کمک کند. به عبارتی، تقویت حمایت از حقوق مالکیت فکری در اشتراکگذاری منابع اطلاعاتی در کارکرد خاص کتابخانه های دیجیتالی ضرورت دارد و سبب میشود این اطمینان به دست آید که حقوق قانونی و منافع دارنده حقوق مالکیت فکری نقض نمیشود. همچنین با حفظ اشتیاق برای خلق اثر، کتابخانه دیجیتال توانایی خلق دانش بیشتر را خواهد داشت (سو[۵]، ۲۰۱۷). البته دیجیتالسازی فرصت دسترس پذیری یکسان را برای مخاطبان فراهم میکند و امکان رشد و رقابت را میان ناشران و بین جامعه ای بزرگتر امکان پذیر میکند. تحلیل موانع در صدور کسب مجوز برای حق تکثیر و عرضه از نقطه نظر حقوقی به عنوان دو رکن مهم و ارائه راه کارهایی برای حمایت های حقوقی و فنی از تکثیر مجاز آثار میتواند به اصلاح قوانین در محیط دیجیتال کمک کند.
از اینرو بررسی تحلیلی بعد حقوقی که موضوع پژوهش کنونی است میتواند برای حفاظت از حقوق پدیدآورندگان و دسترسی مجاز کاربران به منابع اطلاعاتی به سه ضلع سازمان، ذینفعان و کاربران در دسترسی مجاز به اطلاعات کمک شایانی نماید.
[۵]. Su
فرآیند
پژوهش حاضر ازنظر هدف، کاربردی و با رویکرد کیفی و با روش تحلیل مضمون به گردآوری و تحلیل دادهها پرداخته است. با توجه به هدف و مساله پژوهش، پژوهش و قوانین مرتبط با موضوع پژوهش برای استخراج موانع و راه کارهای کسب مجوز بررسی و تحلیل شدند. برای تکمیل مباحث با برخی از متخصصان حق مولف هم مصاحبه انجام شد. در کل با توجه به مباحث حوزه دیجیتال در کتابخانه ها و ارتباط آن با کتابخانه ها در گام نخست، ۸ نفر از متخصصان و اساتید این حوزه شناسایی شدند که در نهایت، ۵ نفر از خبرگان این حوزه با شرایط آشنا به کتابخانه های دیجیتال، حق مولف و داشتن فعالیت های علمی مرتبط با موضوع برای مصاحبه موافقت کردند
پس از انجام و پیاده سازی مصاحبه ها برای تحلیل داده های به دست آمده، از روش تحلیل مضمون آتراید- استرلینگ[۶] و شبکه مضامین استفاده شد. همه منابع داده اعم از مصاحبه و تحلیل منابع براساس رویکرد آتراید و استرلینگ در سه قالب مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استخراج، تحلیل و تفسیر شدند.
جدول ۱. مشخصات مصاحبه شوندگان
| ردیف | سطح تحصیلات | زمینه تخصصی | میزان تجربه کاری (به سال) | کد |
| ۱ | دکتری حقوق خصوصی/ استادیار | حق مولف | ۳۵ | کد ۱ |
| ۲ | دکتری حقوق خصوصی/ استاد | حق مولف | ۴۰ | کد ۲ |
| ۳ | دکتری حقوق خصوصی/ دانشیار | حق مولف | ۲۲ | کد ۳ |
| ۴ | دکتری حقوق خصوصی/ دانشیار | حق مولف | ۳۶ | کد ۴ |
| ۵ | دکتری حقوق خصوصی/ دانشیار | حق مولف | ۳۵ | کد ۵ |
علاوه بر پژوهش های مرتبط، ۱۵ قانون و اسناد بین المللی مورد بررسی قرار گرفتند. قوانین مورد بررسی عبارت است از:
قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان مصوب ۱۳۴۸، قانون ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲، قانون تجارت الکترونیکی مصوب ۱۳۸۲، قانون جرایم رایانه ای مصوب ۱۳۸۸، پیش نویس لایحه قانون حمایت از حقوق مالکیت ادبی شهریور ۱۳۹۸، دستورالعمل پارلمان و شورای اتحادیه اروپا راجعبه هماهنگ سازی برخی جنبه های حق مولف و حقوق مرتبط در جامعه اطلاعاتی ۲۰۰۱ و ۲۰۱۹، قانون حق مولف و حقوق مرتبط آلمان ۲۰۲۱، قانون حقوق مالکیت فکری فرانسه ۲۰۲۲، کنوانسیون برن ۱۸۸۶، معاهده حق مولف وایپو ۱۹۹۶، معاهده اجراها و صفحات صوتی وایپو ۱۹۹۶، کنوانسیون رم ۱۹۶۱، کنوانسیون ژنو ۱۹۷۱ و قانون حق مولف هزاره دیجیتال ۱۹۹۸. برای روایی و پایایی از روش مثلث سازی دادهها استفاده شد.
طبق گفته اُپرمن [۷] (۲۰۰۰) مثلث سازی دادهها استفاده از روش یکسان برای مجموعه داده های مختلف است که به داده های جمعآوریشده اعتبار می بخشد (ویوک، نانتاگوپان و یوگاراجاه، ۲۰۲۳). بنابراین علاوه بر منابع داده ای متفاوت، شرح فرایند کد گذاری و رفت و برگشت میان داده ها و مقایسه آنها با نتایج سایر پژوهش ها از دیگر مواردی است که به پژوهش اعتبار میبخشد.
[۶] . Attride- Stirling
[۷] . Oppermann
آگنیو، گریس (۱۳۹۸). مدیریت حقوق دیجیتال: راهنمای فنی و عملی برای کتابداران. ترجمه میترا صمیعی و زینب پاپی. تهران: کتابدار، چاپ دوم، تاریخ زبان اصلی: ۲۰۰۸
آموزگار، سیما، نوروزی، علیرضا و صرافزاده، مریم (۱۴۰۱). تحلیل مسائل و چالش های حق مولف منابع دیجیتالی متنی از دیدگاه مدیران کتابخانه های دیجیتالی شهر تهران. فصلنامه کتابداری و اطلاع رسانی، ۲۵ (۱)، ۲۹-۵۹.
امامی، اسدالله (۱۳۸۶). حقوق مالکیت معنوی: حقوق مالکیت فکری (حقوق مالکیت ادبی، هنری و فنی)، (جلد ۱). تهران: میزان.
پاپی، زینب (۱۴۰۰). تدوین دستنامه حقوق مادی و معنوی منابع کتابخانهای چاپی و دیجیتال در ایران. گزارش طرح پژوهشی مصوب سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و وزارت دادگستری.
پاپی، زینب (۱۴۰۴). استثنائات و معافیت های کتابخانه ای حق مؤلف منابع دیجیتال: مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی ایران، فرانسه، آلمان و برخی اسناد و معاهدات بین المللی. فصلنامه مطالعات کتابداری و سازماندهی اطلاعات. ۳۶ (۲). https://nastinfo.nlai.ir/article_۳۱۹۲.html
پورمحمدی ماهونکی، شیما (۱۳۹۳). انواع سازمانهای مدیریت جمعی. فصلنامه حقوق پزشکی، ویژهنامه حقوق مالکیت فکری، ۸، ۱۱-۲۷. http://ijmedicallaw.ir/article-۱-۴۱۱-fa.html
پیشنویس لایحه قانون حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری و حقوق مرتبط (۱۳۹۸). نسخه نهایی ارائه شده توسط کارگروه مالکیت فکری کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی- شهریور ماه.
حسینی نیک، سیدعباس (۱۳۹۲). سیاست جنایی ایران در حمایت از حقوق تالیف و نشر. مجد
رادفر، حمیدرضا (۱۳۹۸). حق مولف در فضای مجازی با تاکید بر کتابخانه های دیجیتال. دو فصلنامه علمی رسانه و فرهنگ، ۹ (۱)، ۸۷-۱۰۷.
رحمانی، مهدی (۱۴۰۱). شناسایی و ارزیابی چالشهای پیش روی مدیریت کتابخانههای دیجیتال. فصلنامه مدیریت نوآوری و رفتار سازمانی، ۲ (۳)،
زرکلام، ستار (۱۳۹۳). حقوق مالکیت ادبی و هنری، (چاپ سوم). تهران: سمت.
زرکلام، ستار (۱۳۸۷). برخی قواعد مشترک حاکم بر تشکیل قراردادهای واگذاری حقوق مادی پدیدآورنده (مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه، آلمان و مقررات بینالمللی). حقوق و سیاست،۱۰(۲۴) ، ۳۹-۵۶.
زرکلام، ستار (۱۳۹۶). ساختار و نقش شرکت های مدیریت جمعی در حمایت از حقوق پدیدآورندگان آثار و مجریان در حقوق فرانسه. فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، ۶ (۲۰)، ۸۱-۱۰۰.
شاکری، زهرا (۱۳۹۴). استفادۀ منصفانه از آثار ادبی و هنری؛ حقی برای جامعه؟. مطالعات حقوق خصوصی، ۴۵ (۲)،doi: ۱۰.۲۲۰۵۹/jlq.۲۰۱۵.۵۴۴۴۵ - ۲۰۷-۲۲۳.
شاکری، زهرا (۱۳۹۵). معیارهای بهینه سازی مقررات محدودیت ها و استثنائات در نظام حقوق مالکیت ادبی و هنری. فصلنامه حقوق پزشکی، ویژه نامه حقوق مالکیت فکری، ۱۰، ۱۱۹-۱۴۸.
http://ijmedicallaw.ir/article-۱-۶۴۳-fa.html
صادقی، حسین (۱۳۹۳). حمایت از حق مولف در فضای سایبر در حقوق ملی و اسناد بین المللی. فصلنامهی دیدگاه های حقوق قضایی، ۶۵، ۳۷ – ۶۲.
صفایی، حسین، افشارقوچانی، زهره (۱۳۹۵). حق مولف در کتابخانه دیجیتال. مطالعات حقوق تطبیقی، ۷ (۱)، ۲۲۵-۲۵۱.
قانون تجارت الکترونیکی ۱۳۸۲. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۹۳۹۹۷
قانون ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی مصوب ۱۳۵۲. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۹۷۰۰۲
قانون جرائم رایانه ای ۱۳۸۸. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۱۳۵۷۱۷
قانون حمایت حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان ۱۳۴۸. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۹۶۴۲۷
قانون حمایت از حقوق پدید آورندگان نرم افزارهای رایانه ای ۱۳۷۹. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۹۳۴۶۳
قانون مدنی ایران ۱۳۰۷. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/۹۷۹۳۷
کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۳). دوره مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت، (چاپ هشتم). تهران: میزان.
لعل علیزاده، محسن؛ فدوی، احمد (۱۴۰۱). چالش های حقوقی کتابخانه های دیجیتالی برخط. علوم و فنون مدیریت اطلاعات، ۸(۲)، ۲۳۱-۲۵۶. DOI: ۱۰.۲۲۰۹۱/stim.۲۰۲۱.۷۱۰۶.۱۶۰۹
ماده واحده تاسیس موسسات مدیریت جمعی حقوق مالکیت ادبی و هنری (۱۴۰۲). بازیابی در: https://B۲n.ir/e۵۲۵۷۴
محسنی، سعید، قبولی درافشان، سیدمحمدمهدی (۱۳۹۲). حق افشای اثر ادبی و هنری (مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و فرانسه). حقوق خصوصی، ۱۰ (۲)، ۳۴۹-۳۸۰.
محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۸۸). قواعد فقه: بخش مدنی (مالکیت و مسئولیت)، (جلد ۱، چاپ بیست و یکم).مرکز نشر علوم اسلامی.
References
Act on Copyright and Related Rights (Urheberrechtsgesetz – UrhG) (۲۰۲۱).
https://wipolex-res.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/de/de۲۳۶en.pdf
Act on Protection of Authors, Composers and Artists Rights of ۱۹۷۰.
Adera Amollo, Beatrice. (۲۰۱۱). Digitization for libraries in Kenya. ۲nd International Conference on African Digital Libraries and Archives (ICADLA-۲).
Agnew, G. (۲۰۰۸).Digital Rights Management: A Librarian's Guide to Technology and Practise.
Traslators Mitra Samiee and Zeinab Papi (۲۰۱۹). Tehran: Ketabdar.
Amouzgar, S., Noruzi, A., & Sarrafzadeh, M. (۲۰۲۲). Analysis of Issues and Challenges of Copyright of Textual Digital Resources from the Viewpoint of Managers of Academic Digital Libraries in Tehran. Library and Information Sciences, ۲۵(۱), ۲۹-۵۹. doi: ۱۰.۳۰۴۸۱/lis.۲۰۲۰.۲۰۵۶۷۹.۱۶۴۲ (In Persian).
Article on the Establishment of Collective Management Institutions for Literary and Artistic Property Rights (۲۰۲۳). https://B۲n.ir/e۵۲۵۷۴ (In Persian).
Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works (۱۹۷۹). https://www.wipo.int/wipolex/en/treaties/textdetails/۱۲۸۰۷
Bolte, Meissner (۲۰۱۹). Copyright in Germany. https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=۵a۹f۶b۵۹-۱۰۱۴-۴d۳۹-a۴f۰-۷f۸۳bb۴۴۲۸f۹
Brown, Ian (۲۰۰۳). Implementing the EU Copyright Directive.
Civil law of Iran ۱۹۲۸. (In Persian).
Code de la propriété intellectuelle (۲۰۲۲). https://www.legifrance.gouv.fr/codes/texte_lc/LEGITEXT۰۰۰۰۰۶۰۶۹۴۱۴/۲۰۲۲-۰۶-۰۷
Computer Crimes Law ۲۰۰۹. (In Persian).
Convention for the Protection of Producers of Phonograms Against Unauthorized Duplication of Their Phonograms of October ۲۹, ۱۹۷۱.
https://www.wipo.int/wipolex/en/text/۲۸۸۵۸۲#P۵۶_۵۰۲۶
Crews, Kenneth (۲۰۰۸). Study on copyright limitations and exceptions for libraries and archives.
World Intellectual Property Organizatio.
http://www.wipo.int/edocs/mdocs/copyright/en/sccr_۱۷/sccr_۱۷_۲.pdf
Digital Millennium Copyright Act (DMCA) (۱۹۹۸). https://www.copyright.gov/dmca/
DIRECTIVE (EU) ۲۰۱۹/۷۹۰ OF THE EUROPEAN PARLIAMENT AND OF THE COUNCIL of ۱۷ April ۲۰۱۹ on copyright and related rights in the Digital Single Market and amending Directives ۹۶/۹/EC and ۲۰۰۱/۲۹/EC. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/۲۰۱۹/۷۹۰/oj/
Draft bill on the Protection of Literary and Artistic Property Rights and Related Rights (۲۰۱۹). Final version presented by the Intellectual Property Working Group of the Judicial and Legal Commission of the Islamic Consultative Assembly - September (In Persian).
Dryden, Jean. (۲۰۱۴). the Role of Copyright in Selection for Digitization. The American Archivist, ۷۷(۱), ۶۴–۹۵. http://www.jstor.org/stable/۴۳۴۸۹۵۸۶
Dusollier, Séverine, Buydens, Mireille, Poullet, Yves (۲۰۰۰). Copyright and access to information in the digital environnement.Copyright Bulletin, ۴-۴۳.
Electronic Commerce Law ۲۰۰۳. (In Persian).
Eze Asogwa, Brendan (۲۰۱۱). Digitization of Archival Collections in Africa for Scholarly Communication: Issues, Strategies, and Challenges.Library Philosophy and Practice (e-journal), ۶۵۱. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/۶۵۱
Fabunmi, Beatrice, Paris, Matthew, Fabunmi, Martins. (۲۰۰۹). Digitization of Library Resources: Challenges and Implications for Policy and Planning.International Journal of African & African American Studies, V (۲).
Flynn, Sean, Palmedo, Michael, Izquierdo, Andrés (۲۰۲۱). Research Exceptions in Comparative Copyright Law.PIJIP/TLS Research Paper Seriesno, ۷۲. https://digitalcommons.wcl.american.edu/research/۷۲
George, Carole A. (۲۰۰۵), Testing the barriers to digital libraries,New Library World, ۱۰۶ (۷/۸), ۳۳۲ – ۳۴۲. http://dx.doi.org/۱۰.۱۱۰۸/۰۳۰۷۴۸۰۰۵۱۰۶۰۸۶۴۸
Harris, Lesley Ellen (۲۰۰۹).Licensing Content Digital: a Practical Guide for Librarians. Chicago: American Library Association. pp: ۱-۱۶۱.
Hasan, Md. Mahadi. (۲۰۲۱). CMOs and Collecting Society -Legal Analysis on the Framework of Collecting Societies for Copyright protection in Bangladesh. ۱۰.۱۳۱۴۰/RG.۲.۲.۳۴۰۵۶.۵۵۰۴۴.
Hirtle, Peter B., Hudson, Emily, Kenyon, Andrew t. (۲۰۰۹).Copyright and Cultural Institutions: Guidelines for Digitization for U.S. Libraries, Archives, and Museums. Ithaca, New York: Cornell University Library
Hosseini Nik, S. A. (۲۰۱۳). Criminal Policy of Iran in Support of Copyright and Publication Rights. Majd (In Persian).
Hudson, Emily, Kenyon, Andrew T. (۲۰۰۷). Digital Access: The Impact of Copyright on Digitisation Practices in Australian Museums, Galleries, Libraries and Archives.UNSW Law Journal, ۳۱:۱. http://ssrn.com/abstract=۱۰۶۵۶۲۲The International Bureau of WIPO (n.d.). https://www.wipo.int/export/sites/www/copyright/en/docs/wct_wppt.pdf
Imami, Asadollah (۲۰۰۷).Intellectual Property Rights: Rights of Intellectual Ownership (Rights of Literary, Artistic, and Technical Ownership), Vol. ۱. Tehran: Mizan. (In Persian).
JUDGMENT OF THE COURT (Fourth Chamber) (۲۰۱۴). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?uri=CELEX:۶۲۰۱۳CJ۰۱۱۷
Katouzian, N. (۲۰۰۴).Introduction to Civil Law: Property and Ownership, (۸th edition). Tehran: Mizan.
Kylin, A. (۲۰۱۴). COPYRIGHT AND DIGITISATION OF BOOKS FROM GOOGLE
BOOKS TO PRESERVING THE EUROPEAN CULTURAL HERITAGE. Thesis in Civil law, FACULTY OF LAW, Stockholm University
Lal alizadeh, M., & Fadavi, A. (۲۰۲۲). Legal Challenges of Online Digital Libraries.Sciences and Techniques of Information Management, ۸(۲), ۲۳۱-۲۵۶. doi: ۱۰.۲۲۰۹۱/stim.۲۰۲۱.۷۱۰۶.۱۶۰۹ (In Persian).
The law of translation and reproduction of books, publications and audio works approved in ۱۹۷۳ (In Persian).
Moghadami, Maryam; Mantegh, Hassan and Malekolkalami, Mila (۲۰۲۱). Challenges of Creating
and Operating Digital Libraries in the Digital Age in Iran. International Journal of Digital Content Management ۲(۳), ۱۱۵-۱۳۰. (In Persian).
Mohaghegh Damad, M. (۲۰۰۹).Principles of Jurisprudence: Civil Section (Ownership and Liability), (Volume ۱, Twenty-First Edition). Islamic Sciences Publishing Center.
Mohammed, Shehu, Digitizaton of Library Materials in Academic Libraries: Issues for Consideration (February ۱۶, ۲۰۱۶). https://ssrn.com/abstract=۲۷۴۸۴۷۴ or http://dx.doi.org/۱۰.۲۱۳۹/ssrn.۲۷۴۸۴۷۴
Mohseni, S., & Ghabuli Dorafshan, S. M. M. (۲۰۱۳). Right of Disclosure of artwork (a Comparative study in Iranian law and French law).Private Law,۱۰(۲), ۳۴۹-۳۸۰. Doi: ۱۰.۲۲۰۵۹/jolt.۲۰۱۳.۵۱۴۲۰ (In Persian).
Pandey, Prabhat, Misra, Roli (۲۰۱۴). Digitization of Library Materials in Academic Libraries: Issues and Challenges.Journal of Industrial and Intelligent Information, ۲ (۲).
Papi, Zeinab. ۲۰۲۱. “Manual on Moral and Economic Rights of Print and Digital Library Resources in Iran”, Research Project, Ministry of Justice: National Library and Archives of Iran, Tehran (In Persian).
Papi, Z. (۲۰۲۵). Exceptions and exemptions to copyright for libraries digital resources: Comparative study in the legal system of Iran, France, Germany and some international documents and treaties.Librarianship and Information Organization Studies,۳۶(۲). doi: ۱۰.۳۰۴۸۴/nastinfo.۲۰۲۵.۳۶۶۹.۲۳۰۳ (In Persian).
The Protecton of Rights of Computer Software Creators۲۰۰۰. (In Persian).
Public Lending Right Program (۲۰۲۴, Jul). https://publiclendingright.ca/about/overview
Pourmohamadimahounaki S. (۲۰۱۵). Types of Collective Management Organizations.MLJ, ۸, ۱۱-۲۷. URL: http://ijmedicallaw.ir/article-۱-۴۱۱-fa.html (In Persian).
Radfar, H. (۲۰۱۹). Copyright in the cyberspace with emphasis on digital libraries.Interdisciplinary Studies in Media and Culture, ۹(۱), ۸۷-۱۰۷. doi: ۱۰.۳۰۴۶۵/ismc.۲۰۱۹.۴۱۷۷ (In Persian).
Rafiq, Muhammad., Ameen, Kanwal. and Jabeen, Munazza (۲۰۱۸). "Barriers to digitization in university libraries of Pakistan: a developing country’s perspective", The Electronic Library, ۳۶(۳), ۴۵۷-۴۷۰. https://doi.org/۱۰.۱۱۰۸/EL-۰۱-۲۰۱۷-۰۰۱۲
Rahmani, M. (۲۰۲۲). Identifying and evaluating the challenges facing the management of digital libraries.International Journal of Innovation Management and Organizational Behavior (IJIMOB),۲(۳), ۱-۱۱. https://doi.org/۱۰.۶۱۸۳۸/kman.ijimob.۲.۳.۱ (In Persian).
Rome Convention for the Protection of Performers, Producers of Phonograms and Broadcasting Organizations (۱۹۶۱). https://www.wipo.int/treaties/en/ip/rome/Sun, J; Yuan, B-ZH. (۲۰۱۲). Development and Characteristic of Digital Library as a Library Branch.IERI Procedia۲, ۱۲-۱۷. DOI: ۱۰.۱۰۱۶/j.ieri.۲۰۱۲.۰۶.۰۴۴
Rudolph, John-Willy(۲۰۰۵). THE IMPORTANCE AND FUNCTIONING
OF COLLECTIVE MANAGEMENT ORGANIZATIONS. IN Wipo National Seminar on copyright and related rights for lawyers and judges, Damascus, April ۲۷ and ۲۸, ۲۰۰۵. https://www.wipo.int/edocs/mdocs/arab/en/wipo_cr_dam_۰۵/wipo_cr_dam_۰۵_۲.pdf
Sadeghi, H. (۲۰۲۳). Protection of Copyright in Cyberspace in National Law and International Documents.The Quarterly Journal of Judicial Law Views,۱۹(۶۵), ۳۷-۶۲. (In Persian).
Safaii, H., & Afshar Quchani, Z. (۲۰۱۶). Copyright in digital library.Comparative Law Review,۷(۱), ۲۲۵-۲۵۱. doi: ۱۰.۲۲۰۵۹/jcl.۲۰۱۶.۵۸۶۰۹ (In Persian).
Shakeri, Z. (۲۰۱۵). A FAIR USE OF LITERARY AND ARTISTIC WORKS: RIGHT FOR THE PUBLIC.Law Quarterly,۴۵(۲), ۲۰۷-۲۲۳. doi: ۱۰.۲۲۰۵۹/jlq.۲۰۱۵.۵۴۴۴۵ (In Persian).
Shakeri Z. (۲۰۱۷). Optimization criterias of Exceptions and limitations provisions in the Copyright.MLJ, ۱۰ (S۵), ۱۱۹-۱۴۸. http://ijmedicallaw.ir/article-۱-۶۴۳-fa.html (In Persian).
Vivek, Ramakrishnan & Nanthagopan, Yogarajah & Piriyatharshan, Sarmatha (۲۰۲۳). Beyond
Methods: Theoretical Underpinnings of Triangulation in Qualitative and Multi-Method
Studies”. SEEU Review. ۱۸. ۲۰۲۳. ۱۰.۲۴۷۸/seeur-۲۰۲۳-۰۰۸۸.
WIPO (۲۰۰۱). The right of reproduction and the right of making available and the limits of liability of network service providers. wipo_cr_ec_mnl_۰۱_۲.doc (live.com)
The WIPO Copyright Treaty (WCT) (۱۹۹۶). https://www.wipo.int/wipolex/en/treaties/textdetails/۱۲۷۴۰
The WIPO Performances and Phonograms Treaty (WPPT) (۱۹۹۶). https://www.wipo.int/wipolex/en/treaties/textdetails/۱۲۷۴۳
Xalabarder, Raquel (۲۰۲۳). SCOPING STUDY ON THE PRACTICES AND CHALLENGES OF RESEARCH INSTITUTIONS AND RESEARCH PURPOSES IN RELATION TO COPYRIGHT. In Standing Committee on Copyright and Related Rights, Forty-Fourth Session, Geneva, November ۶ to ۸. https://www.wipo.int/edocs/mdocs/copyright/en/sccr_۴۴/sccr_۴۴_۴.pdf
Zarkalam, Sattar (۲۰۱۹). Intellectual Property Rights, (۳rd edition). Tehran: Samt. (In Persian).
Zarkalam, Sattar (۲۰۰۸). Some Common Rules Governing the Formation of Contracts for the Transfer of Material Rights of Creators (Comparative Study in the Laws of France, Germany, and International Regulations).Law and Politics, ۱۰(۲۴), ۳۹-۵۶. (In Persian).
Zarkalam, S. (۲۰۱۷). The structure and role of collective management companies in protecting the rights of creators and performers in french law.Private Law Research, ۶(۲۰), ۸۱-۹۹. doi: ۱۰.۲۲۰۵۴/jplr.۲۰۱۷.۷۸۴۱ (In Persian).
