از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

نمایشگاه مجازی اسناد منتخب مربوط به میرزاحسن مستوفی الممالک
ميرزاحسن مستوفي الممالك، فرزند ميرزايوسف مستوفي الممالك( صدراعظم ناصرالدين شاه) روز پنجم رمضان 1291ق. در تهران به دنيا آمد. اجدادش طي سال هاي متمادي منصب مستوفي دربارهاي حكومت‌هاي ايران را بر عهده داشتند. در پنج سالگي تحت تعليم معلم هاي سرخانه قرار گرفت و به اقتضاي زمان، علوم و معارف متداول را آموخت. در 9 سالگي به پيشنهاد پدر و فرمان شاه، مقام و لقب مستوفي‌الممالكي را دريافت كرد. صدور اين حكم و حضور وي در دربار، باعث شد تا فرصت ادامۀ تحصيل مرتب را از دست بدهد. پدرش نزد شاه جايگاه والائي داشت. همين عامل باعث شد تا پس از درگذشت وي، ناصرالدين شاه به احترام ميرزايوسف، فرزند خردسال او را «آقا» خطاب كند.
پس از تاجگذاري مظفرالدين شاه، وزارت را رها و به گفتۀ معيرالممالك همزمان با گشايش نمايشگاه بين المللي در سال 1900م. ايران را ترك و به مدت 7 سال رهسپار اروپا شد. در آن مدت با علوم و معارف متداول آشنا شد و با همراهي ايرانيان مقيم اروپا، از حوادث و امور مملكتي آگاه مي شد. اقامت در فرنگستان، او را شيفتۀ آزادي و افكار نوين اروپا كرد و با بسياري از مردان روشنفكر و آزادمنش آن سامان آشنا شد. همزمان با سلطنت محمدعلي شاه و با اصرار ميرزاعلي اصغرخان اتابك، به ايران بازگشت و در سومين كابينۀ مشروطه، وزير جنگ شد. مستوفي الممالك در كابينه هاي بعد سمت هاي وزارت ماليه، امور خارجه، مشاور، دربار و داخله را نيز بر عهده گرفت. در سال 1328ق. به رئيس الوزرائي رسيد و اولين كابينۀ خود را به مجلس دوم معرفي كرد. پس از آن يازده بار ديگر مأمور تشكيل كابينه شد كه 9 مورد اولي در زمان حكومت قاجار و 3 كابينۀ ديگر در دورۀ رضاشاه شكل گرفت. ضابطه مند شدن استخدام كارشناسان خارجي، ارائۀ برنامۀ كاري به مجلس، اجراي برنامۀ خلع سلاح در تهران و حادثۀ پارك اتابك، آغاز جنگ جهاني اول، تشويق احمدشاه به صدور فرمان بي طرفي ايران در جنگ و تصويب لايحۀ وزارت معارف براي تدوين پايه اي اساسي براي فرهنگ كشور، از مهم ترين اقدام هاي وي در دورۀ رياست بر دولت بود.
وي، در 5 دوره از 6 دورۀ اول مجلس شوراي ملي نمايندۀ مجلس بود و در مجلس پنجم- كه به انقراض سلسلۀ قاجار و سلطنت رضاخان رأي داد- از طرف نمايندگان به رياست مجلس انتخاب شد، ولي آن را نپذيرفت.
ميرزاحسن علاقۀ زيادي به شكار داشت و ساعت ها و روزهاي بسياري در شكارگاه خود سرگرم شكار بود. او پس از بازگشت از اروپا اسلحه خانۀ خود را از هر جهت تكميل كرد و بخشي از ثروت به دست آمده از پدر و عمۀ خود را در اين راه صرف كرد. او، پس از به توپ بسته شدن مجلس شورا و بعد از آن كه مورد غضب محمدعلي شاه قرار گرفت، مدتي خانه نشين و منزوي شد و در همان دوران اغلب اوقات خود را خارج از شهر به شكار مي گذراند.
ميرزاحسن مستوفي الممالك، در 6م شهريور 1311 و در خانۀ سردارفاخر حكمت سكته كرد و درگذشت. گروه ارتباطات آرشيوي، همزمان با سالگرد درگذشت اين رجل سياسي بهانه اي يافت تا با دستاويز قرار دادن آن، به معرفي اسنادي از دوران زندگي سياسي و رياست او بر دولت بپردازد. اين اسناد، در 17 عنوان و با معرفي 17 برگ و دو قطعه عكس از مستوفي الممالك، حاوي اطلاعاتي چون نامه ها، درخواست ها و دستورهاي مستوفي الممالك و نيز تلاش مخالفان و موافقان عليه و برضد وي است. اسناد معرفي شده، از نظر تاريخي در خلال سال هاي 1285ش. تا 1305ش. توليد شده اند.
 صفحه 1 از 2
Show full size image.
تعداد بازديد اين سند : 2498