از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

نمایشگاه مجازی، به مناسبت 23م اسفند 1335ش. مصادف با تصویب قانون تشکیل سازمان اطلاعات و امنیت کشور

مقدمة نمايشگاه مجازي، به مناسبت 23م اسفند 1335ش.  مصادف با تصويب قانون تشكيل سازمان اطلاعات و امنيت كشور در مجلس شوراي ملي

 ساواك، سرواژة سازمان امنيتي ايران در عصر پهلوي بود كه برخلاف عنوانش، تداعي ‌كنندة شكنجه، جاسوسي و ناامني در اذهان جامعه بود و مردم، همواره از آن در رعب و وحشت بوده‌اند.

هستة اولية اين سازمان، در فرمانداري نظامي تهران شكل گرفت و روز ۱۱م مهرماه ۱۳۳۵ش. خبر آن در مطبوعات به چاپ رسيد. چندي بعد دولت، لايحة تشكيل «سازمان اطلاعات و امنيت كشور» را تهيه و به مجلس سنا فرستاد. در مجلس سنا عده‌اي از سناتورها به‌شدت با لايحة مذكور مخالفت كردند، اما اين مخالفت‌ها نتيجه‌اي نداشت و در سال ۱۳۳۶ش. پس از تصويب مجلس شوراي ملي، ساواك، فعاليت خود را به رياست تيمور بختيار آغاز كرد.

از آغاز تأسيس (۱۳۳۶) تا ۱۳۵۷، چهار نفر - كه همه افسر ارشد بودند- يكي از پي ‌ديگري در رأس ساواك قرار گرفتند كه عبارت بودند از: تيمور بختيار، پاكروان، نصيري و مقدم. اهداف ايجاد اين سازمان مخوف، عبارت بود از: كنترل نيروهاي سه‌گانة ايران و ايجاد سد دفاعي در برابر كمونيسم و نفوذ شوروي؛ كنترل فعاليت‌هاي سياسي طبقات مختلف مردم از جمله فعاليت‌هاي فرهنگي و سياسي علما و مراجع تقليد، دانشجويان و ساير اقشار فرهنگي و علمي در خارج و داخل كشور؛ كنترل ادارات دولتي و  سركوب قيام‌هاي مردمي.

قانون تشكيل ساواك، در برگيرندة سه مادة اصلي بود:

1.    مشخص كردن اين سازمان به عنوان بخشي از نخست‌وزيري و تعيين رئيس آن به‌دست شاه.

2.  تعيين وظايف ساواك شامل: جمع‌آوري و كسب اطلاعات لازم براي حفظ امنيت ملي، كشف جاسوسي و كسب اطلاعات در بارة ناقضان قوانين حافظ سلطنت، مخالفت مسلحانه، جنايات نظامي و سوء قصد به جان شاه و وليعهد.

3.    همتراز دانستن مأموران ساواك با قضات نظامي و باز گذاشتن دست آن‌ها در شناسائي و نابود كردن كلية مخالفان ديكتاتوري شاه.

مقامات و مأموران اين سازمان، بيش‌تر از فرمانداري نظامي، ركن دوم ارتش و شهرباني تأمين مي‌شدند. درشكل گيري ساواك، آمريكا و اسرائيل نقش عمده‌اي داشتند. اين سازمان به ويژه در دورة رياست نصيري، با ياري جستن از هزاران مأمور رسمي و انبوه خبرچينان و شيوه‌هاي متنوع شكنجه و سركوب، كار كنترل تمامي محافل، سازمان‌ها، نهادها، مراكز و افراد مظنون را بر عهده داشت.

آموزش نيروهاي اصلي و هسته‌‌اي ساواك، تحت نظارت موساد در خارج از كشور و در كشورهاي اروپائي از جمله انگليس و آمريكا و يا در اسرائيل صورت مي‌گرفت و آموزش ديدگان، از خبرگي و مهارت لازم در كار شكنجه و اعتراف گرفتن برخوردار مي‌شدند.

با اوج‌گيري ناآرامي‌هاي قبل از انقلاب در ايران، شاه براي دلجوئي از مردم، دستور انحلال ساواك را داد و رئيس پيشين ساواك، تيمسار نصيري را- كه در آن زمان سفير ايران در پاكستان بود - به ايران فراخواند و دستور زنداني شدن وي را صادر كرد. اما اين اقدام‌ها نتيجه‌اي در بر نداشت.

در ناآرامي‏هاي دوران انقلاب، انتقاد از ساواك و اظهار نارضايتي شديد از مجموعة عملكرد آن در ميان شعارها و خواسته‌‏هاي مخالفان رژيم پهلوي، اهميت و جايگاهي ويژه داشت و همين امر موجب فرار بسياري از آن‌ها به خارج از كشور و يا انجام اقداماتي براي در امان ماندن از مجازات شد. از جمله در واپسين روزهاي نخست‌‏وزيري شاپور بختيار، افرادي كه خود را «جامعة كاركنان وطن‏پرست ساواك» معرفي كرده بودند، طي اعلاميه‌‏هائي از عملكرد ساواك در ساليان گذشته تبري جستند و همراهي و همگامي خود را با انقلاب، اعلام  و حتا اذعان كردند كه هيچگونه نقشي در اعمال خلاف روية ساواك تا آن هنگام نداشته‌اند!

پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي، پاكروان، نصيري، مقدم و برخي از افراد شناخته شدة اين سازمان، دستگير و در دادگاه‌هاي انقلاب، محاكمه و به اعدام محكوم شدند و به اين ترتيب، عمر سازماني كه سال‌ها شنيدن نام آن لرزه بر اندام ايرانيان مي‌افكند، به اتمام رسيد؛ اما هنوز هم خاطرات ددمنشي و خلق وحشيانة مأموران آن، دل افرادي را كه تن و روانشان از شكنجة آن مأموران آزرده است، به درد مي‌آورد و نام ساواك، همواره تداعي كنندة پست‌ترين روش‌هاي غير انساني، براي حفظ قدرت به دست ابناي بشر است. 

اين سند تصويري ندارد